Ostrokrzew paragwajski staje się coraz popularniejszy w społeczeństwach zachodnich. Moda na picie yerba mate dotarła i do nas. Ostrokrzew i jego odmiany oraz warzone na ich bazie napoje występują na całym świecie (w Chinach pod nazwą kudingcha, w świecie Indian północnoamerykańskich – yaupon, w Amazonii – guayusa) i wszędzie są wykorzystywane jako zioła lecznicze lub wspomagające organizm. 

Specjaliści ds. nauki o żywności z Uniwersytetu Jiao Tong na łamach czasopisma „Nutrients” obszernie podsumowali działanie różnych odmian ostrokrzewów. Przyjrzyjmy się temu najbardziej popularnemu w naszym kraju – paragwajskiemu, czyli popularnej yerba mate. Jak się wydaje, właściwości zdrowotne yerba mate wiążą się prze wszystkim z obecnością:

  • polifenoli – jest ich co najmniej kilkadziesiąt, a największy odsetek stanowią kwas hydroksycynamonowy, pochodne kwasu kawoilochinowego i rutyna oraz luteina;
  •  alkaloidów – takich jak kofeina czy teobromina.

Polifenole odpowiadają za:

  • działanie antyoksydacyjne – u ludzi wykazano je m.in. wśród chorych na cukrzycę oraz z zaburzeniami lipidowymi (czyli popularnie: „wysokim cholesterolem”); przypuszcza się, że regularne wzmacnianie sił antyoksydacyjnych będzie chroniło komórki przed przedwczesną śmiercią i w związku z tym może zapobiegać lub przynajmniej odsuwać w czasie występowanie chorób przewlekłych – i to najróżniejszych narządów;
  • działanie antynowotworowe – co wykazano m.in. w związku z rakiem jelita grubego i rakiem piersi; polifenole generalnie, i ostrokrzew nie jest tu wyjątkiem, mają właściwości zapobiegające powstawaniu komórek nowotworowych, powodujące ich apoptozę i hamujące zdolność do tworzenia przerzutów, a ostrokrzew nie jest w tym względzie wyjątkiem; pewne kontrowersje panują co do raka przełyku (występuje częściej u osób spożywających duże ilości yerby, ale autorzy wyraźnie wiążą to z temperaturą tych napojów, a nie z działaniem samego ostrokrzewu – raka wg nich wywołują regularne oparzenia przełyku, związane z częstym piciem gorących naparów);

Yerba mate dość specyficznie działa u osób z zaburzeniami lipidowymi – wykazano redukcję (o ok. 10 proc.) takich parametrów jak całkowity cholesterol i triglicerydy, a u osób regularnie pijących jej duże ilości – także mniejsze stężenia glukozy na czczo (co świadczy o korzystnym wpływie metabolicznym); jednak paradoksalnie wiąże się to z większą masą ciała, co jest pewnym zaskoczeniem i może wiązać się właśnie z szybkim obniżaniem poziomu cukru we krwi (co wywołuje uczucie głodu). Jest też jednak i drugi paradoks – yerba mate ma wpływ odchudzający! Zmniejsza ilość tkanki tłuszczowej i wydaje się nasilać przemianę materii, i nie jest do tego bynajmniej potrzebne dużych jej ilości, bo działanie takie wykazano dla suplementu zawierającego ekstrakt z yerba mate. Długotrwale i regularnie spożywane napary wydają się działać korzystnie w cukrzycy i jej ogólny wpływ metaboliczny zdaje się przeważać nad obserwacjami związanymi z większą masą ciała (nie jest też zresztą powiedziane, że nie jest to błąd w projekcie badania lub obserwacja niewystępująca w innych populacjach niż ta konkretna badana).

Polifenole naukowcy wiążą od dawna z korzystnym wpływem na naczynia krwionośne, wygaszaniem stanu zapalnego prowadzącego do miażdżycy i można się spodziewać, że także i yerba mate będzie tu wspomagała zdrowie układu krążenia. Mamy wyniki pojedynczych badań, które wydają się potwierdzać tę tezę – obserwowano poprawę przepływu krwi w małych naczyniach i poprawę wskaźników ryzyka chorób układu krążenia u osób regularnie spożywających yerba mate (w porównaniu z grupą kontrolną).

Prawdopodobny jest korzystny wpływ ostrokrzewu na naszą florę jelitową, ponieważ dobroczynne bakterie jelitowe mogą wykorzystywać jego składniki do własnego metabolizmu (co wyraża się m.in. obserwowanym w badaniach naukowych nasileniem wytwarzania korzystnych dla nabłonka jelitowego krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych) i rozmnażania.

Yerba mate chroni przed śmiercią komórki nerwowe i co najmniej jedno badanie kliniczno-kontrolne wskazuje, że może to przekładać się na mniejsze ryzyko jednej z chorób, w której nieodwracalna utrata neuronów staje się przyczyną poważnych, trudnych do leczenia objawów – choroby Parkinsona.

Dodatkowo yerba mate ma właściwości przeciwbakteryjne – nie tak silne jak antybiotyki, i jeszcze zależne od interakcji z innymi substancjami w pożywieniu. Badań na ten temat jest stosunkowo niewiele i nie wiadomo, czy będziemy je wykorzystywać praktycznie (np. do wzmacniania działania innych leków przeciwbakteryjnych).

Na podstawie

Nutrients. 2018 Nov 5;10(11). Health Benefits of Bioactive Compounds from the Genus Ilex, a Source of Traditional Caffeinated Beverages. Gan RY, Zhang D, Wang M, Corke H.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s