Siła w propolisie

Propolis brazylijski przyspiesza regenerację po bardzo ciężkim wysiłku ekscentrycznym u kobiet trenujących z obciążeniem – zmniejsza ból, obrzęk, uszkodzenie mięśnia i przyspiesza powrót siły mięśniowej. 

Są to wnioski z badania klinicznego przeprowadzonego przez specjalistów z ośrodków naukowych w Brazylii. Celem była odpowiedź na pytanie, czy naturalny suplement – propolis (konkretnie: brazylijski zielony propolis standaryzowany na obecność artepiliny C) – może przyspieszyć regenerację i zmniejszyć uszkodzenia mięśni powstające przy bardzo dużym, nienaturalnym wysiłku.

Protokół wysiłkowy (10 serii po 10 maksymalnych skurczów ekscentrycznych – czyli np. opuszczanie ciężaru, skutkujące wydłużaniem mięśnia pod dużym napięciem) powoduje:

•  dużą bolesność mięśniową (tzw. DOMS, dawniej „zakwasy”);
•  wzrost grubości mięśni, co wskazuje na obrzęk i stan zapalny;
•  wzrost echogeniczności mięśni w USG, co wskazuje na uszkodzenie strukturalne;
•  zmniejszenie maksymalnego momentu siły – mięsień jest „osłabiony”.

Wszystkie wymienione wyżej zjawiska są typową odpowiedzią na bardzo forsowny trening ekscentryczny. Mimo to w grupie, która przez 7 dni (w tym 3 dni przed i 3 dni po wysiłku) przyjmowała propolis, zaobserwowano:

• mniejszą niż w grupie kontrolnej bolesność mięśni (DOMS) – był to efekt najbardziej odczuwalny. Uczestniczki zgłaszały znacząco mniejsze „zakwasy”. To sugeruje, że propolis zadziałał przeciwbólowo;
• mniejszy obrzęk mięśni – propolis zahamował przyrost grubości mięśnia, czyli ograniczył reakcję zapalną i gromadzenie się płynu w uszkodzonym mięśniu;
• lepszą strukturę mięśnia – propolis zmniejszył zmiany echogeniczności, co sugeruje, że uszkodzenie włókien mięśniowych było mniejsze niż w grupie nieprzyjmującej propolisu;
• szybszy powrót siły mięśniowej – propolis przyspieszył regenerację mięśni. Oznacza to, że te uczestniczki wcześniej wróciły do pełnej sprawności.

Propolis zadziałał korzystnie na wszystkie mierzone aspekty uszkodzenia mięśni: ból, obrzęk, uszkodzenie struktury i utratę siły. Działanie to tłumaczy się właściwościami przeciwzapalnymi i przeciwutleniającymi propolisu (głównie artepilliny C). 

Badanie dotyczyło dobrze wytrenowanych kobiet uprawiających sporty siłowe. Propolis może być przydatny w sytuacji bardzo ciężkich treningów ekscentrycznych (np. opuszczanie ciężaru w martwym ciągu, biegi górskie w dół). Jest do rozważenia zwłaszcza w okresach wzmożonego treningu, gdy regeneracja musi być szybsza. Ważne, że nie tylko zmniejszał ból, ale też nie zaburzał regeneracji, a nawet ją przyspieszał. 

Nie wiadomo, czy efekt będzie identyczny u mężczyzn. Nie wiemy też, czy europejski propolis zadziała podobnie (może mieć inny skład, ale warto zwrócić uwagę na zawartość artepiliny C). Nie wiemy, czy podobne działanie będzie się utrzymywało przy dłuższym stosowaniu propolisu. Dawka propolisu była dość duża (zapewniała 54 mg artelipiny C dziennie). Potrzebne są zatem dalsze badania w celu ustalenia miejsca propolisu w medycynie sportowej. 

Propolis to substancja wytwarzana przez pszczoły m.in. z żywic, pyłku i soku roślin. Pszczoły używają propolisu do uszczelniania ula oraz do ochrony kolonii przed mikroorganizmami. Propolis jest stosowany w medycynie ludowej w wielu regionach świata; wykazuje różnorodne właściwości (przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe). Skład chemiczny propolisu to m.in. pochodne kwasu cynamonowego, drupanina, artepillina C, kwasy benzoesowe, polifenole. Źródłem zielonego brazylijskiego propolisu jest roślina Baccharis dracunculifolia z rodziny astrowatych.

Na podstawie

Ramos Junior OJF, Veiga NS, Berretta AA, Alvares TS. Artepillin C-rich propolis extract supplementation promotes muscle recovery following exercise-induced muscle damage in resistance-trained young females: a randomized, placebo-controlled trial. J Int Soc Sports Nutr. 2025 Dec;22(1):2569908. doi: 10.1080/15502783.2025.2569908. Epub 2025 Oct 11. Erratum in: J Int Soc Sports Nutr. 2025 Dec;22(1):2577011. doi: 10.1080/15502783.2025.2577011. PMID: 41074544; PMCID: PMC12517410.