Skuteczna pomoc w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Suplementacja probiotyków uzupełniająca standardowe leczenie pomogła złagodzić objawy, zmniejszyć stan zapalny i zwiększyć odsetek remisji we wczesnym reumatoidalnym zapaleniu stawów. Takie obserwacje poczynili specjaliści immunologii i reumatologii z Uniwersytetu w Belgradzie (Serbia). 

Są to rezultaty badania klinicznego z randomizacją, w ramach którego uczestniczyło 100 chorych ze świeżo zdiagnozowanym reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS). Uczestników przydzielono do grupy otrzymującej probiotyk zawierający szczepy Lactobacillus casei BLn2401, Lactobacillus salivarius BL2201 oraz Bifidobacterium breve BL3406 (5 mld CFU dziennie) w ramach uzupełnienia standardowej terapii lekami modyfikującymi przebieg choroby, albo do grupy kontrolnej (która otrzymywała tylko leki modyfikujące przebieg choroby). Interwencja trwała rok. 

W grupie probiotykoterapii odnotowano (w porównaniu z grupą kontrolną) szybszą i dłuższą redukcję wskaźnika DAS28 (skala oceniająca objawy kliniczne ze strony 28 stawów), poziomów CRP i OB (markery stanu zapalnego), a także nasilenia bólu oraz stopnia niepełnosprawności. W ogólnej ocenie grupa otrzymująca probiotyki osiągnęła stan bliski remisji po 12 miesiącach, podczas gdy w grupie kontrolnej aktywność choroby powróciła do poziomu wyjściowego (stosowanie probiotyku okazało się niezależnym czynnikiem zapowiadającym remisję lub niską aktywność choroby). 

W grupie probiotyków zaobserwowano istotną poprawę subiektywnie ocenianej jakości życia oraz zmniejszenie zależności od glikokortykosteroidów.

Chociaż badanie nie analizowało bezpośrednio mechanizmów działania interwencji probiotykowej, to kluczową rolę może odgrywać modulacja mikrobioty jelitowej. Coraz więcej dowodów wskazuje, że zaburzenia w składzie bakterii jelitowych (dysbioza) mogą stymulować ogólnoustrojowy stan zapalny, który jest także elementem RZS. Przywrócenie równowagi bakteryjnej za pomocą odpowiednich szczepów probiotycznych może wpływać na układ odpornościowy na różne sposoby, np.:

• poprzez wzmacnianie bariery jelitowej i zapobieganie przenikaniu substancji prozapalnych do krwiobiegu;
• w wyniku wpływu (np. za pośrednictwem krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych) na aktywność limfocytów regulatorowych, które hamują wytwarzanie cytokin prozapalnych;
• wskutek utrudniania namnażania się bakterii niekorzystnych i utrudniania im przylegania do ściany jelit;
• w wyniku stymulacji wytwarzania przeciwciał klasy IgA skierowanych przeciw bakteriom chorobotwórczym.

Konieczne są dalsze badania, aby potwierdzić te obserwacje i wyjaśnić, czy tego stopnia poprawę da się uzyskać w bardziej zaawansowanych stadiach RZS, wreszcie – aby ustalić, które probiotyki i w jakiej dawce będą  najskuteczniejsze (i u których chorych).

Na podstawie

Barac B, Lukovic S, Kojic T, Radnic TZ, Bibic A. Therapeutical efficacy of immunobiotics in patients with newly diagnosed rheumatoid arthritis. J Infect Dev Ctries. 2025 Dec 31;19(12):1861-1868. doi: 10.3855/jidc.21182. PMID: 41529011.