Niesamowitej dawki praktycznej wiedzy o związkach żywienia ze stanem skóry, włosów i paznokci dostarcza niedawno opublikowany artykuł autorek z dwóch amerykańskich ośrodków, w tym słynnej Kliniki Mayo. Podsumowuje on, jakie problemy skórne mogą wywoływać najczęstsze niedobory podstawowych elementów diety.

Oczywiście warto wziąć pod uwagę, że niedobory dietetyczne nie są jedyną możliwą przyczyną zmian skórnych, nawet tych tutaj opisanych, i zawsze warto skonsultować się z dermatologiem w razie nieustępowania dolegliwości w rozsądnym czasie.

Do najbardziej typowych objawów niedoborowych ze strony skóry należą:

  • witamina B2 (ryboflawina)
    • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, warg, gardła, języka
    • łojotokowe zapalenie skóry i łupież, zwłaszcza niereagujące na kuracje antyłupieżowe
  • witamina B3 (niacyna)
    • jej niedobór powoduje chorobę zwaną pelagrą – zapalenie skóry pod postacią ciemnych przebarwień w miejscach eksponowanych na światło słoneczne, z biegunką i objawami demencji – choroba jest groźna i może prowadzić do śmierci, na szczęście jest dość rzadka
  • witamina B6 (pirydoksyna)
    • objawy skórne podobne jak w niedoborze witaminy B2, czasem jak w niedoborze B3
    • mogą im towarzyszyć objawy ze strony innych narządów: niedokrwistość, napady padaczkowe, depresja, uszkodzenie nerwów obwodowych
  • witamina B7 (biotyna)
    • łamliwe paznokcie, łysienie, zapalenie skóry (zwłaszcza w obrębie twarzy)
    • dodatkowo możliwe bóle mięśniowe, przeczulica skóry, zmiany psychiki
  • witamina B12 (kobalamina)
    • zapalenie języka i innych błon śluzowych
    • typowo niedobór tej witaminy powoduje niedokrwistość łatwą do rozpoznania w morfologii krwi obwodowej (zbyt niska hemoglobina ze zbyt dużym MCV) oraz, po dłuższym czasie trwania, zaburzenia ze strony układu nerwowego przypominające demencję
  • witamina C
    • zapalenie dziąseł, aż do utraty zębów (szkorbut – choroba uznawana za historyczną, ale ostatnio pojawiają się doniesienia o jej powrocie u osób skrajnie niedożywionych)
    • przebarwienia mieszków włosowych i krótkie, poskręcane włoski
    • pogrubienie skóry
    • utrudnione gojenie się ran
    • mogą współwystępować też bóle stawów, niedokrwistość mikrocytarna, depresja
  • witamina A
    • suchość oczu i zaburzenia widzenia aż do ślepoty, jeśli niedobór będzie długotrwały i głęboki
    • rogowacenie przymieszkowe w postaci zwanej „skórą żaby”
    • mogą dołączyć się problemy z odpornością
  • witamina E
    • niedobór może skutkować odkładaniem się lipofuscyny, ciemnego barwnika, który przypomina wybroczyny (w razie ich podejrzenia warto zasięgnąć porady lekarza, bo zmiany takie mogą też świadczyć o skazie krwotocznej, która jest znacznie częstsza niż niedobory witaminy E!)
  • witamina K
    • niedobór skutkuje łatwością krwawienia i wybroczynami skórnymi; w grupie ryzyka są zwłaszcza chorzy przyjmujący leki przeciwzakrzepowe, popularnie zwane „lekami na rozrzedzenie krwi” – u nich takie zmiany skórne mogą świadczyć o zbyt dużej dawce leków i zdecydowanie wymagają wizyty u lekarza
    • inną grupą ryzyka są osoby po kuracji antybiotykowej, która wyniszczyła florę jelitową (witamina K jest też produkowana przez bakterie jelitowe)
  • cynk
    • u dzieci z wrodzonym zaburzeniem metabolizmu cynku pojawia się zespół Brandta (acrodermatitis enteropathica)
    • u dorosłych niedobór cynku może prowadzić do łysienia, zmian zapalnych skóry obejmujących okolice ust, odbytu i kości krzyżowej
    • może też pojawić się biegunka, jadłowstręt lub zaburzenia odczuwania smak, problemy z odpornością, niepłodność czy zaburzenia wzrastania u dzieci
  • żelazo
    • niedobór żelaza typowo wywołuje niedokrwistość mikrocytarną, łatwą do zdiagnozowania w morfologii krwi obwodowej
    • ze strony skóry typowym objawem jest koilonychia, czyli wklęsłe paznokcie, zwane też paznokciami łyżeczkowatymi
  • miedź
    • niedobór miedzi może powodować bielactwo i mocne kręcenie włosów
    • mogą się pojawić zaburzenia ze strony układu nerwowego, powiększenie wątroby i śledziony
  • selen
    • niedobór selenu prowadzi do zblednięcia łożyska paznokci
    • może dołączyć się osłabienie mięśni i zaburzenia odporności
  • niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych
    • może powodować łuszczenie się skóry, zmiany zapalne, łysienie, trudności w leczeniu się ran
    • może powodować małopłytkowość.

     

To, co trzeba podkreślić, to że właściwie, różnorodnie odżywiające się osoby, bez chorób przewlekłych mają małe szanse na jakikolwiek niedobór i przyczyny ich objawów skórnych najprawdopodobniej  będą inne. Oczywiście powstaje pytanie, jak stwierdzić, że ktoś odżywia się „dobrze”. Wiadomo jednak, że są pewne szczególne grupy ryzyka tych niedoborów, a należą do nich:

  • osoby z problemem alkoholowym
  • osoby z zaburzeniami wchłaniania (choroby przewodu pokarmowego, w tym nie tylko jelit, ale i trzustki, watroby, żołądka)
  • osoby z przewlekłą chorobą nerek
  • osoby otrzymujące niektóre leki (mogą zaburzać metabolizm witamin i minerałów)
  • osoby leczone pozajelitowo
  • osoby z niektórymi wrodzonymi wadami metabolizmu
  • kobiety w ciąży.

Zdaniem autorek każdy niedobór powinno się potwierdzać za pomocą odpowiednich badań, zanim zacznie się go wyrównywać, to jednak przekracza już ramy tego opracowania.

Na podstawie

Nutr Clin Pract. 2019 Aug;34(4):490-503. Hair, Nails, and Skin: Differentiating Cutaneous Manifestations of Micronutrient Deficiency. DiBaise M, Tarleton SM.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s