Intensywna opieka z aromaterapią

Aromaterapia z użyciem olejków eterycznych z lawendy i kozłka lekarskiego (waleriany) łagodziła bardzo charakterystyczne, ale nietypowe bóle głowy: mianowicie występujące u pacjentów otrzymujących wlew nitrogliceryny. Takie obserwacje poczyniono w ramach badania przeprowadzonego w Iranie. 

Ból głowy związany z wlewem nitrogliceryny to jeden z najczęstszych efektów ubocznych stosowania tego leku (dotyka nawet 80 proc. pacjentów). Nitrogliceryna jest silnym lekiem rozszerzającym naczynia krwionośne. Wlew dożylny ma zapewnić rozkurcz mięśni gładkich żył oraz naczyń wieńcowych, co zmniejsza obciążenie serca i jest wykorzystywane m.in. do ochrony mięśnia sercowego w ostrym zespole wieńcowym (zawale). Niestety działanie nitrogliceryny nie jest wybiórcze. Lek ten powoduje także gwałtowne rozszerzenie naczyń krwionośnych wewnątrzczaszkowych. Zwiększony przepływ krwi i rozciąganie ścian naczyń aktywują receptory bólowe, czego skutkiem jest szybko pojawiający się ból głowy. Pacjenci opisują go jako tętniący, pulsujący lub rozsadzający.

Autorzy opisywanego badania postanowili ustalić, czy aromaterapia jest w stanie wpłynąć na intensywność takich bólów głowy u pacjentów z chorobą wieńcową przebywających na oddziałach intensywnej terapii kardiologicznej.

Badanie miało charakter potrójnie zaślepiony. Uczestnikami było 90 chorych, których przydzielono do jednej z trzech grup: aromaterapii olejkiem z lawendy, waleriany lub do grupy kontrolnej. W grupach lawendy i waleriany pacjenci wdychali przez 30 minut olejek zaaplikowany na wacik (3 krople). W grupie kontrolnej stosowano zwykłe metody uśmierzania bólu. Nasilenie bólu głowy mierzono czterokrotnie: przed interwencją oraz po 15, 30 i 60 minutach. Do tego celu użytko wizualnej skali analogowej. Przed i po interwencji rejestrowano parametry życiowe.

Analiza wskazała, że we wszystkich trzech grupach zmniejszyło się nasilenie bólu głowy, przy czym odnotowano istotną różnicę między grupami aromaterapii a grupą kontrolną; nie stwierdzono natomiast różnic między obiema grupami stosującymi olejki eteryczne. 

Najważniejsza obserwacja z klinicznego punktu widzenia to jednak taka, że pacjenci z grup aromaterapeutycznych rzadziej wymagali podawania dodatkowych leków przeciwbólowych, w tym narkotycznych (np. morfiny lub jej pochodnych). Narkotyczne leki przeciwbólowe nie są pozbawione działań ubocznych, więc zredukowanie zapotrzebowania na nie jest niewątpliwym sukcesem terapeutycznym.

Badanie to wskazuje, że aromaterapia w środowisku szpitalnym może mieć uzasadnienie medyczne. Złagodzenie bólu głowy po nitroglicerynie było realnie odczuwalne przez pacjentów i miało wymierny skutek pod postacią mniejszego zużycia silnych leków przeciwbólowych. Oba badane olejki działały równie dobrze.  

Na podstawie

Yekefallah L, Mohammadi S, Ebrahimi K, Ghavanvari F, Noorian S, Moradi M. Compare the Effect of Aromatherapy with Lavender and Valerian Essential Oil on Headache Caused by Nitroglycerin Infusion, Vital Signs, and Narcotic Use in Patients with Coronary Artery Disease: A Three-Blind, Randomized Controlled Trial. Iran J Nurs Midwifery Res. 2025 Nov 3;30(6):802-808. doi: 10.4103/ijnmr.ijnmr_208_23. PMID: 41311605; PMCID: PMC12655790.