Zwiększenie ilości spożywanych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, zwłaszcza DHA (dokozaheksaenowego) i EPA (eikozapentaenowego) wiąże się z mniejszą częstością starczego zwyrodnienia plamki, częstej i trudnej do leczenia choroby dramatycznie obniżającej zdolność widzenia w podeszłym wieku. 

Takie wnioski przynosi metaanaliza jedenastu badań z łącznym udziałem prawie 170 tys. osób obserwowanych przez 3-28 lat, przeprowadzona przez naukowców z chińskiego centrum okulistycznego w Hangzhou. 

Analiza diety wskazała, że im więcej uczestnicy spożywali EPA i DHA, tym mniejsze mieli ryzyko pojawienia się wczesnych faz zwyrodnienia planki związanego z wiekiem (AMD, age-associated macular disease). Działanie tego nutraceutyku było niebagatelne, bo ryzyko zmniejszało się o ok. 35% na każdy 1 g spożywanych kwasów omega-3. Potwierdzono także, że poziom kwasów omega-3 w osoczu krwi wykazywał negatywną korelację z ryzykiem zaawansowanych postaci AMD, przy czym EPA wydaje się w tym kontekście nieco ważniejszy niż DHA (pierwszy wiązał się z redukcją ryzyka o ok. 60%, drugi ok. 30%). Inne kwasy tłuszczowe nie wykazywały korelacji z ryzykiem tej poważnej choroby oczu. 

Kwas dokozaheksaenowy (DHA) jest włączany w błonę komórkową receptorów siatkówki i ma właściwości przeciwzapalne oraz antyangiogenne, co oznacza, że może przeciwdziałać ważnym zjawiskom patofizjologicznym uczestniczącym w rozwoju AMD – zapaleniu i wytwarzaniu nowych, kruchych naczyń. O dziwo, EPA nie jest w równie dużym stopniu reprezentowany w komórkach receptorowych siatkówki, więc mechanizm jego ewentualnego działania jest niejasny. 

To badanie zwraca uwagę na możliwe zjawisko związane ze znaczeniem wieloletniej, długotrwałej suplementacji kwasów omega-3 dla stanu narządu wzroku. W dużych badaniach klinicznych jak AREDS-2 nie udało się wykazać ich wpływu w średnio zaawansowanej AMD, co może świadczyć o tym, że włączanie kwasów omega-3 w stadium już rozwiniętej choroby jest decyzją zbyt późną. Konieczne są jednak kolejne badania, które pozwolą zweryfikować tę hipotezę. Na pewno jednak można przypominać, że o stan oczu trzeba dbać całe życie, nie czekać, aż się pojawią zmiany na dnie oka, i dieta jest tu jednym z ważnych elementów, obok leczenia otyłości, nadciśnienia i cukrzycy (i innych chorób przewlekłych). 

Na podstawie

Zhong Y, Wang K, Jiang L, Wang J, Zhang X, Xu J, Yao K. Dietary fatty acid intake, plasma fatty acid levels, and the risk of age-related macular degeneration (AMD): a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Eur J Nutr. 2021 Jan 19. doi: 10.1007/s00394-020-02445-4. Epub ahead of print. PMID: 33469697.