Karczoch, otyłość, wątroba: połączenie pod kontrolą

Ekstrakt z liści karczocha zmniejszył stłuszczenie wątroby oraz wspierał utratę tkanki tłuszczowej u osób z olbrzymią otyłością. Co jednak zaskakujące, towarzyszył temu wzrost aktywności aminotransferaz, świadczący o przeciążeniu komórek wątrobowych. Czy nutraceutyk ten jest zatem na pewno bezpieczny?

Wyciąg z liścia karczocha ma udokumentowane właściwości hepatoprotekcyjne, antyoksydacyjne i hipolipemizujące. Chirurdzy z ośrodków uniwersyteckich w Niemczech wykorzystali ten nutraceutyk u chorych zakwalifikowanych do operacji bariatrycznych. Są to zabiegi chirurgiczne wykonywane u chorych z tzw. otyłością olbrzymią, polegają na zmianie struktury przewodu pokarmowego w celu ograniczenia objętości przyjmowanych posiłków (np. usunięcie części żołądka, wytworzenie pętli jelitowych omijających żołądek). Skutkiem jest nie tylko ograniczenie ilości przyjmowanych porcji, ale i zmiany hormonalne zachodzące w osi jelito-mózg, redukujące uczucie głodu i poprawiające metabolizm. 

W badaniu uczestniczyło 40 pacjentów. Stopień stłuszczenia wątroby został określony ilościowo za pomocą metody FibroScan, wielkość wątroby oceniano w ultrasonografii. Przez 6 tygodni uczestnicy przyjmowali badany ekstrakt z liści karczocha albo placebo. 

Już po 3 tygodniach nastąpiła widoczna poprawa stanu wątroby: redukcja stłuszczenia i objętości. U kobiet dodatkowo zmniejszyło się stężenie cholesterolu (całkowite oraz frakcji LDL). Odnotowano poprawę składu masy ciała (zmniejszenie zawartości tkanki tłuszczowej). 

Jeśli chodzi o wzmiankowane wcześniej działanie uboczne, to w grupie stosującej badany nutraceutyk wzrosła aktywność aminotransferaz, zwłaszcza asparaginianowej (AST). Zjawisko to było o tyle nieoczekiwane, że wcześniejsze badania (głównie z udziałem osób zdrowych lub z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby) wykazywały działanie dokładnie odwrotne, co uznawano za marker hepatoprotekcji. Wzrost aktywności enzymów wątrobowych sugeruje uszkodzenie hepatocytów (komórek wątroby). To potencjalny sygnał ostrzegawczy. Według autorów przyczyną może być odmienna odpowiedź na liść karczocha u osób z zaawansowaną otyłością: możliwe, że intensywna mobilizacja tłuszczu wiąże się ze stresem dla komórek wątroby (które muszą ten tłuszcz intensywnie metabolizować). Być może jest to zjawisko przejściowe, czego jednak nie wiemy (badanie było zbyt krótkie). 

Wniosek praktyczny jest taki, że do czasu przeprowadzenia dalszych badań i wyjaśnienia wątpliwości ekstrakt z karczocha, jeśli ma być wykorzystywany w celu wspierania metabolizmu u chorych z dużą otyłością, powinien być stosowany ostrożnie, pod kontrolą lekarską, z monitorowaniem aktywności enzymów wątrobowych. 

Na podstawie

Holländer S, Marth E, Scherber PR, Spiliotis A, Al-Ali A, Gäbelein G, Glanemann M. Artichoke leaf extract reduces steatosis and decreases liver size in prebariatric patients: A randomized placebo-controlled pilot trial-The „SteatoChoke-Study”. J Clin Lipidol. 2026 Jan;20(1):167-178. doi: 10.1016/j.jacl.2025.10.063. Epub 2025 Oct 21. PMID: 41274796.