Cynk, obecny na rynku aptecznym od ponad 200 lat, wciąż nie doczekał się jednoznacznych ocen co do skuteczności w profilaktyce i leczeniu infekcji wirusowych układu oddechowego. Tę lukę postanowili wypełnić naukowcy z Australii, Kanady i USA, dokonując metaanalizy danych z 28 randomizowanych badań klinicznych z cynkiem. Wyniki wspierają znaczenie cynku w tym wskazaniu: minerał ten może skracać czas trwania przeziębienia czy grypy, jak również działać profilaktycznie, choć do formułowania niepodważalnych prawd wciąż jeszcze daleko. 

Aby wyselekcjonować prace do analizy, autorzy przejrzeli 17 baz danych, zarówno anglojęzycznych, jak i chińskich (rzadkość w wykonaniu przedstawicieli „nauki zachodniej”). W wybranych 28 badaniach wzięło udział blisko 5500 chorych, a oceniane interwencje polegały na suplementacji cynku doustnie/podjęzykowo lub aplikacji w formie donosowej. 

Wyniki analizy podane w postaci wskaźników związanych z nurtem medycyny opartej na dowodach (evidence-based medicine) mówią m.in., że:

  • podawanie 20 osobom cynku przez miesiąc pozwala zapobiec przeziębieniu u jednej z nich;
  • cynk wydaje się nie działać na zakażenia rynowirusowe (jeden z rodzajów wirusów wywołujących przeziębienia);
  • w ramach profilaktyki cynk zmniejszał szanse pojawienia się łagodnego zakażenia o ok. 30 proc., natomiast umiarkowanego o blisko 90 proc.
  • po wystąpieniu objawów aplikacja donosowa cynku powodowała ustępowanie objawów o średnio dwa dni wcześniej niż placebo;
  • na 5 osób otrzymujących cynk u jednej czas trwania choroby skracał się do mniej niż tygodnia;
  • cynk powodował istotne złagodzenie objawów w trzecim dniu podawania;
  • najczęstszymi objawami niepożądanymi były łagodne nudności lub podrażnienie błony śluzowej (przy aplikacji miejscowej), występowały u co siódmego pacjenta. 

Wciąż pozostaje wiele do wyjaśnienia. Duża część tych wniosków jest oparta na dowodach niewystarczającej jakości (co jest związane z niedoskonałościami w projektach lub opisach badań) i wymaga dalszej weryfikacji. Nie można też ustosunkować się co do optymalnej formy dostarczania cynku. To co jednak istotne, to że wnioski te wskazują konkretne hipotezy o działaniu cynku i to dotyczące populacji, które raczej nie miały niedoborów tego minerału (z niektórych analizowanych badań takie osoby wręcz wykluczano). To wskazuje na możliwość wykorzystywania w przyszłości cynku w celu terapii zakażeń wirusowych dróg odechowych, nie tylko w ramach uzupełniania niedoboru. 

Na podstawie

Hunter J, Arentz S, Goldenberg J, Yang G, Beardsley J, Myers SP, Mertz D, Leeder S. Zinc for the prevention or treatment of acute viral respiratory tract infections in adults: a rapid systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open. 2021 Nov 2;11(11):e047474. doi: 10.1136/bmjopen-2020-047474. PMID: 34728441.