Nutraceutyki na lipoproteinę(a)

Czy można coś zrobić z wrodzonym czynnikiem usposabiającym nas do zawałów, tzw. nowym czynnikiem ryzyka, gorszym niż nawet homocysteina, czyli lipoproteiną(a)? Nie jest łatwo, ale kilka nautraceutyków może wspomóc leczenie. 

materiał reklamowy/link afiliacyjny

Rekomendacja integmed.pl: Czy wiesz, jak ważna dla zdrowia jest Twoja mikrobiota? Poznaj innowacyjne badanie jelit: Sprawdź testy III generacji Spark-Biom >>

Lipoproteina(a) to szczególna postać „złego cholesterolu” – jest to cząstka LDL z przyłączonym białkiem zwanym apolipoproteiną(a). U około 20% ludzi stężenie lipoproteiny(a) jest podwyższone, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia. Podejrzewa się, że pojawienie się lipoproteiny(a) w przebiegu ewolucji było korzystne – z uwagi na podobieństwo do plazminogenu hamuje fibrynolizę (naturalny proces rozpuszczania skrzepniętej krwi), przez co ułatwiało przeżycie w sytuacji masywnej utraty krwi. Dziś jednak wraz z postępem medycyny ujawnia się druga strona medalu – w starszym wieku to promowanie zakrzepicy promuje zawały i udary. Jest też wbudowywana w blaszki miażdżycowe – skutki są oczywiste. Badania wskazują, że lipoproteiny(a) nie powinno się lekceważyć – u osób z jej dużymi stężeniami ryzyko powikłań jest o zwiększone o kilkadziesiąt procent. Co gorsza, o ile dieta i styl życia wpływają na pozostałe frakcje cholesterolu (LDL, HDL, triglicerydy), lipoproteina(a) jest na działania prozdrowotne wyjątkowo oporna i u osób z jej nadmiernym stężeniem trzeba stosować kombinacje silnych leków przeciwcholesterolowych w celu zapobiegania powikłaniom sercowo-naczyniowym.

W Polsce, w przeciwieństwie niektórych innych europejskich krajów, nie stosuje się rutynowego sprawdzania poziomu liproteiny(a), wykorzystuje się je głównie u osób, w rodzinie których występowały przedwczesna choroba wieńcowa  i inne powikłania krążeniowe lub które są obciążone rodzinną hipercholesterolemią.

Nutraceutykiem, który oferuje pomoc w zwalczaniu nadmiaru lipoproteiny(a), mogą być, zgodnie z wynikami niedawnej metaanalizy badań klinicznych, fitosterole roślinne. Były stosowane w ramach suplementacji w różnych dawkach, od 500 mg do 4 g dziennie, przez różny czas (od miesiąca do czterech), i okazały się w niewielkim, acz istotnie statystycznie stopniu obniżać stężenie lipoproteiny(a) oraz wolnych kwasów tłuszczowych w surowicy (również niekorzystnych metabolicznie, zwłaszcza u chorych na cukrzycę). Fitosterole obniżają stężenie cholesterolu – także frakcji LDL, utrudniając jego wchłanianie (również zwrotne!) w przewodzie pokarmowym oraz wpływając na metabolizm wątrobowy, mogą być więc proponowane osobom, które nie mogą lub nie chcą przyjmować leków przeciwcholesterolowych (np. z powodu ich działań ubocznych). Współdziałają przy tym z takimi nutraceutykami, jak resweratrol, koenzym Q10, siemię lniane, miłorząb japoński czy kurkumina.

Oczywiście, pozostaje pytanie, w jakim stopniu taka suplementacja przełoży się na związane z lipoproteiną(a) ryzyko zawału czy zgonu w przebiegu chorób układu krążenia – nawet specjaliści powątpiewają, czy to sam jedyny cholesterol stoi za miażdżycą i czy leki w rodzaju statyn na pewno działają za jego pośrednictwem (nad wyraz często mówi się o ich działaniu plejotropowym, czyli nieznanym mechanizmie – być może przeciwzapalnym, w którym mają zapobiegać powikłaniom miażdżycy). O lipoproteinie(a) wiadomo znacznie mniej, a badań nad długofalowymi skutkami suplementacji fitosteroli póki co nie przeprowadzono. Na pewno nie należy lekceważyć stężenia lipoproteiny(a) i nie unikać kontaktu z lekarzem (ani leczenia). Jeśli zaś ktoś szuka nutraceutyków do wsparcia takiego leczenia, może rozważyć informacje podane w omawianej pracy. I raczej nie będzie to jeden, samotny nutraceutyk, bo na lipoproteinę(a) nie ma „magicznej pigułki” – efekty są małe nawet w przypadku silnych leków i najczęściej trzeba wykorzystywać terapię skojarzoną.

Na podstawie

Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2019 Nov;29(11):1168-1175. Impact of phytosterol supplementation on plasma lipoprotein(a) and free fatty acid (FFA) concentrations: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Fatahi S, Kord-Varkaneh H, Talaei S, Mardali F, Rahmani J, Ghaedi E, Tan SC, Shidfar F.