Gdy zawodnicy nie mogą chorować…

Suplementacja kolostrum bydlęcego w okolicy długotrwałego wysiłku fizycznego stymuluje wybrane mechanizmy odporności przeciwzakaźnej. I mimo że nie wpływa na wszystkie markery immunologiczne, jest obiecującą, szybką interwencją wspierającą odporność w okresach wzmożonego ryzyka infekcji u sportowców.

Takie obserwacje poczyniono w niewielkim badaniu klinicznym przeprowadzonym przez naukowców z uniwersytetów w Australii i Wielkiej Brytanii. Objęto nim 16 zdrowych, aktywnych mężczyzn, którym podawano kolostrum bydlęce lub izokaloryczne placebo na godzinę przed (30 g) oraz bezpośrednio przed (5 g) 2,5-godzinną jazdą na rowerze przy umiarkowanym obciążeniu, z dodatkową dawką w połowie wysiłku (5 g). Próbki krwi żylnej i śliny pobierano na początku badania, godzinę po spożyciu testowanego produktu, bezpośrednio po wysiłku oraz godzinę po wysiłku.

W badaniu zastosowano obciążenie 15% Δ, czyli wysiłek tuż powyżej progu tlenowego. Pozwala to badać dynamikę pochłaniania tlenu, stężenie mleczanów we krwi czy kinetykę wymiany gazowej bez szybkiego doprowadzania do skrajnego wyczerpania.

W grupie otrzymującej kolostrum bydlęce zaobserwowano większy stymulowany wybuch oksydacyjny neutrofili krwi obwodowej (różnica około 15% w porównaniu z placebo) oraz nasilone uwalnianie elastazy. Stymulowany wybuch oksydacyjny neutrofili to gwałtowny, kontrolowany proces, w którym pobudzone neutrofile (jeden z typów białych krwinek bezpośrednio zaangażowany w zwalczanie bakterii) zużywają duże ilości tlenu, aby wytworzyć wolne rodniki służące do zabijania mikroorganizmów. Elastaza to enzym służący neutrofilom do trawienia ścian komórkowych. W grupie kolostrum bydlęcego stwierdzono także większe stężenie lizozymu w ślinie bezpośrednio po wysiłku. 

Nie stwierdzono wpływu kolostrum bydlęcego na migrację leukocytów, stężenie wydzielniczej immunoglobuliny A w ślinie ani stężenie laktoferyny w ślinie (czyli inne istotne markery odporności przeciwzakaźnej).

Długotrwały wysiłek jest stresorem immunologicznym, przejściowo osłabiającym odporność, co zwiększa ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych. To badanie dostarcza teoretycznych podstaw ochronnego działania kolostrum w tej sytuacji.

Kolostrum zawiera immunoglobuliny, laktoferynę, czynniki wzrostu, peptydy przeciwbakteryjne (np. defensyny), probiotyki. Wszystkie te substancje mogą teoretycznie wspierać odporność przeciwzakaźną. Kolostrum w tym badaniu wpływało na:

• czynność neutrofili (komórek odpowiadających za odporność nieswoistą);
• odporność miejscową, związaną z funkcją błon śluzowych (lizozym to enzym uszkadzający ściany komórkowe bakterii).

Działanie kolostrum było szybkie i najprawdopodobniej bezpośrednie, co rodzi nadzieje na możliwość wykorzystywania go jako wsparcie w sytuacji długotrwałego wysiłku. Może mieć znaczenie dla sportowców uprawiających sport wytrzymałościowy (biegacze, kolarze, triatloniści) w okresach intensywnych obciążeń, zwłaszcza jeśli występują u nich infekcje górnych dróg oddechowych po wysiłku.

Kolostrum nie zastąpi raczej długoterminowej strategii wzmacniania odporności (probiotyki, dieta, sen, kontrola stresu), ale w rękach doświadczonej kadry medycznej może się okazać cennym dodatkowym narzędziem.

Na podstawie

Jones AW, Thatcher R, Davison G. Effects of acute bovine colostrum supplementation on immune responses to prolonged cycling: a randomised crossover trial. Eur J Nutr. 2026 Jun 6;65(4):153. doi: 10.1007/s00394-026-04016-5. PMID: 42249952; PMCID: PMC13242472.