Chmiel hamulcem zapalenia jelit

Wyniki badania pilotażowego przeprowadzonego przez amerykańskich naukowców wskazują, że ksantohumol (polifenol obecny w chmielu) zmienia środowisko jelitowe poprzez wpływ na metabolizm kwasów żółciowych oraz odpowiedź zapalną, co może mieć znaczenie w chorobie Leśniowskiego-Crohna. 

W opisywanym badaniu o nazwie XMaS (XN Microbiome and Signature) wzięło udział 19 uczestników z klinicznie aktywną chorobą Leśniowskiego-Crohna. Zostali oni losowo przydzieleni do grupy otrzymującej ksantohumol w dawce 24 mg dziennie albo do grupy placebo. Interwencja trwała 8 tygodni, natomiast oceny stanu klinicznego dokonywano co 2 tygodnie. 

Analiza wskazała, że w grupie otrzymującej ksantohumol doszło do redukcji stężenia wtórnych kwasów żółciowych i wzrostu stężenia przeciwzapalnej IL-10, co z kolei wiązało się ze złagodzeniem objawów choroby. 

Wtórne kwasy żółciowe to związki powstające w jelitach w wyniku przekształcenia pierwotnych (produkowanych w wątrobie) kwasów żółciowych przez bakterie jelitowe. Wątroba wytwarza z cholesterolu kwas cholowy i kwas chenodezoksycholowy. Trafiają one do pęcherzyka żółciowego, a stąd (po posiłku) do jelita cienkiego, gdzie pomagają w trawieniu i wchłanianiu tłuszczów. Mniej więcej 95% kwasów żółciowych wraca z jelita z powrotem do wątroby, jednak pozostałe 5% przechodzi do jelita grubego. Tam bakterie modyfikują je chemicznie, tworząc wtórne kwasy żółciowe:

• z kwasu cholowego powstaje kwas dezoksycholowy;
• z kwasu chenodezoksycholowego powstaje kwas litocholowy.

Wtórne kwasy żółciowe działają podobnie jak hormony (wiążą się z odległymi receptorami), wpływając na metabolizm glukozy, wrażliwość na insulinę oraz wydatkowanie energii. Mają też właściwości przeciwbakteryjne, dzięki czemu pomagają hamować wzrost niektórych bakterii w jelitach. Są jednocześnie naturalnym „hamulcem” układu odpornościowego (tłumią reakcje zapalne, stymulują regenerację nabłonka i wzmacniają połączenia ścisłe między komórkami). Ich poziom nie powinien być jednak ani zbyt niski, ani zbyt wysoki.

W sytuacji zapalenia jelita może dochodzić do upośledzenia wchłaniania kwasów żółciowych i zaburzenia ich krążenia wątrobowo-jelitowego, przeładowania jelita grubego i nasilenia stanu zapalnego błony śluzowej. 

Ksantohumol działa przeciwzapalnie na drodze kilku mechanizmów, w tym bezpośredniego tłumienia reakcji układu immunologicznego oraz pośrednio, przez wpływ na mikroflorę jelitową (zarówno na jej skład, jak i metabolizm, w tym metabolizm kwasów żółciowych). Zmiana profilu kwasów żółciowych może wpływać na aktywację receptorów kwasów żółciowych w nabłonku jelitowym, istotnych dla regulacji miejscowego stanu zapalnego jelit i szczelności nabłonka. Stąd idea sprawdzenia skuteczności ksantohumolu w chorobie Leśniowskiego-Crohna, modelowym przykładzie przewlekłej choroby zapalnej jelit. 

W tym badaniu podawanie ksantohumolu wiązało się z poprawą objawową, z którą wiązała się redukcja ilości wtórnych kwasów żółciowych, i zwiększeniem stężenia interleukiny-10 (cytokiny hamującej nadmierną reakcję immunologiczną). Zmienił się też metabolizm bakteryjny kwasów żółciowych (mikrobiom przekształcał je w sposób korzystniejszy dzięki zmianie składu bakterii jelitowych, i nie dochodziło do ich nadmiernej produkcji). Oba opisane efekty działały synergistycznie, co tłumaczy poprawę kliniczną (czyli złagodzenie objawów takich jak biegunka, ból brzucha, gorączka, utrata masy ciała).

Efekt był widoczny głównie u osób z silnie aktywowaną wrodzoną odpowiedzią immunologiczną – czyli u tych, u których stan zapalny był najbardziej nasilony. Sugeruje to, że ksantohumol może być skuteczny w szczególnie ciężkich przypadkach, co jednak wymaga weryfikacji w kolejnych badaniach. Potrzebne są większe, dłuższe badania kliniczne, z oceną endoskopową i porównaniem z klasycznym leczeniem.

To badanie sugeruje, że ksantohumol może być rozważany wspomagająco u pacjentów z aktywną postacią choroby, zwłaszcza gdy standardowe leczenie nie jest w pełni skuteczne. 

Na podstawie

Jamieson PE, Gu I, Reichart NJ, Maier CS, Ho E, Sharpton TJ, Metz TO, Bradley R, Stevens JF. Modulation of Microbiota-Derived Bile Acids Linked to Symptom Amelioration in Crohn’s Disease: Insights From a Randomized Clinical Trial With Xanthohumol Supplementation. Mol Nutr Food Res. 2026 May;70(10):e70501. doi: 10.1002/mnfr.70501. PMID: 42138225; PMCID: PMC13182988.