Cholesterol i triglicerydy, statyny i nutraceutyki

Naukowcy z Włoch, Nowej Zelandii i Chin uzyskali poprawę w zakresie profilu lipidowego dzięki zastosowaniu suplementu diety zawierającego odpowiednio dobrany zestaw witamin oraz substancji pochodzenia roślinnego. 

Profil lipidowy to ocena stężenia poszczególnych frakcji cholesterolu we krwi. Jeśli jest nieprawidłowy, jest uznawany za jeden z czynników ryzyka miażdżycy i jej powikłań. Często skłania lekarzy do przepisywania statyn. Nie wszyscy jednak chorzy godzą się na ich przewlekłe stosowanie, stąd poszukiwania naturalnych sposobów poprawy stężenia cholesterolu. W tym badaniu za pomocą suplementu udało się obniżyć stężenie LDL (frakcja o największym znaczeniu patofizjologicznym) o ok. 32 mg/dl, a stężenie triglicerydów o ok. 20 mg/dl już po 60 dniach stosowania.  

Statyny działają poprzez blokowanie enzymu reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A (HMG-CoA), uczestniczącego w wytwarzaniu cholesterolu; nie jest to jednak jedyny możliwy mechanizm interwencji. Można bowiem próbować ograniczyć ilość cholesterolu w diecie, hamować jego wchłanianie w jelicie, intensyfikować wydalanie. Szczególnie interesującym kierunkiem, jeśli chodzi o wykorzystanie nutraceutyków, jest podawanie kilku składników działających w różnych mechanizmach (można np. stosować wyciągi roślinne hamujących reduktazę HMG-CoA oraz witaminy z grupy B, których niedobór sprzyja rozwojowi hiperhomocysteinemii oraz powstawaniu utlenionych cząsteczek LDL). Autorzy wykorzystali więc kombinację flawonoidów (narynginy i hesperydyny – działają przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, mogą wpływać na metabolizm tłuszczu), witaminy z grupy B (B3, B6, B9 i B12) oraz ekstrakt z liści mięty kędzierzawej w połączeniu z mąką z amarantusa (szarłatu zwisłego). Każda z tych substancji ma właściwości obniżające poziom cholesterolu, pytanie brzmiało natomiast, czy ich połączenie będzie działało synergistycznie albo antagonistycznie. Autorzy zbadali wpływ dwóch różnych formulacji na metabolizm lipidów u osób z łagodną hipercholesterolemią.

Każdy z badanych preparatów zawierał takie same dawki witamin B3, B6, B9 i B12, ale różne ilości mięty i amarantusa. Do badania włączono 114 osób w wieku 18-70 lat ze stężeniem triglicerydów w przedziale 200-239 mg/dl i LDL <159 mg/dl. Podzielono ich na trzy grupy, które przez 90 dni otrzymywały albo suplement zawierający mniejsze dawki elementów roślinnych, albo większe dawki, albo placebo. 

W grupie suplementu wysokodawkowego stwierdzono istotne statystycznie obniżenie stężenia LDL (o ok. 20 proc.) i triglicerydów (o ok. 10 proc.), a także wzrost stężenia frakcji HDL (tzw. „dobrego cholesterolu”). Autorzy sądzą, że za lepszą skuteczność jednej z zastosowanych formulacji odpowiada większa dawka ekstraktu z mięty. 

Badana populacja miała granicznie podwyższony cholesterol całkowity, nie kwalifikowała się zatem do intensywnego leczenia farmakologicznego, ale już miała podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe. Takie osoby są dobrymi kandydatami do wypróbowania zmian stylu życia lub zastosowania żywności funkcjonalnej. 

Zastosowany w tym badaniu suplement miał działać wielotorowo:

•  (słabiej niż statyny) hamował wytwarzanie cholesterolu;
•  zmniejszał wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego;
•  hamował utlenianie LDL;
•  wspierał czynność śródbłonka i chronił naczynia tętnicze.

Takie działanie powinno teoretycznie przyczyniać się do spowolnienia rozwoju miażdżycy. Brakuje długotrwałych badań, badań porównujących podobne preparaty ze statynami, badań u osób z większą hipercholesterolemią (i obciążonych większym ryzykiem), nie sprawdzono też, który składnik jest kluczowy (testowano mieszankę, a nie pojedyncze substancje). To wszystko wymaga dalszych prac naukowców.  

Badanie potwierdza, że suplementy diety / żywność funkcjonalna mogą być cennym narzędziem w leczeniu osób z granicznie podwyższonym stężeniem cholesterolu, u których statyny nie są jeszcze bezwzględnie wskazane. Działanie takie może uzupełniać modyfikację stylu życia (dieta, ruch, sen, relaksacja, odstawienie palenia tytoniu) w ramach profilaktyki powikłań miażdżycy.

Na podstawie

Di Minno A, Morone MV, Cordara M, Buccato DG, De Lellis LF, Ullah H, Piccinocchi R, Larsen DS, Baldi A, Piccinocchi G, Xiao X, Sacchi R, Daglia M. Improved HDL, LDL and total cholesterol levels following a 3-month administration of Mentha spicata leaf extract and Amaranthus caudatus seed flour extracts, flavonoids and B vitamins. A placebo-controlled, double-blind, randomized clinical trial. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2026 Mar;36(3):104470. doi: 10.1016/j.numecd.2025.104470. Epub 2025 Nov 14. PMID: 41519619.