Który probiotyk w AZS?

Niedawno opublikowana kompleksowa metaanaliza wskazuje, że probiotyki mogą mieć korzystny, umiarkowany wpływ na przebieg atopowego zapalenia skóry (AZS) i wyprysku atopowego u niemowląt. Probiotyki mogą być zatem wartościowym uzupełnieniem terapii. 

Autorzy z Uniwersytetu Medycznego w Tabrizie (Iran) ocenili zbiorczo rezultaty 22 innych metaanaliz dotyczących skuteczności suplementacji probiotykami w leczeniu AZS i innych objawów atopii u niemowląt i dzieci. 

Wyniki ich analizy wykazały istotne zmniejszenie ciężkości AZS/wyprysku atopowego u niemowląt (o ok. 1/4). Rodzaj probiotyku ani czas trwania suplementacji w badaniach klinicznych nie wpływały istotnie na rozbieżność wyników badań (sugeruje to, że efekt probiotyków w AZS jest wyraźny i niezależny od szczepu).  

Nie stwierdzono jednak istotnego statystycznie związku między stosowaniem probiotyków a mianem IgE, występowaniem świstów, ogólną częstością alergii, astmy.

Omawiana praca nie jest „zwykłym” badaniem klinicznym ani nawet typową metaanalizą – to zbiorcza analiza metaanaliz (umbrella review), czyli najwyższy poziom w hierarchii dowodów naukowych. Oznacza to, że autorzy zebrali i przeanalizowali wszystkie dotychczasowe, wysokiej jakości metaanalizy na ten temat. Wyniki są więc najbardziej miarodajne z możliwych (w danym momencie).

Podawanie probiotyków wiąże się zatem z klinicznie istotną redukcją objawów alergii skórnych, choć nie jest ona spektakularna (np. sterydy działają silniej, ale jednak mają też skutki uboczne). Nie musimy szukać „magicznego szczepu” ani optymalnej dawki czy czasu podawania – suplementacja probiotykami (w rozsądnych granicach) przynosi u większości podobny, umiarkowany efekt. 

Jak się jednak wydaje, istnieje pewien krytyczny okres, w którym probiotyki działają najlepiej, i jest nim 1. rok życia dziecka. Tak jest prawdopodobnie dlatego, że układ odpornościowy niemowlęcia jest jeszcze niedojrzały i podatny na modulację przez mikrobiotę. U niemowląt mikrobiota jelitowa dopiero się kształtuje i probiotyki mogą trwale wpłynąć na jej skład. U starszych dzieci mikrobiota jest już ustabilizowana i bardziej odporna na zmiany. AZS często pojawia się w okresie niemowlęcym. Interwencja probiotyczna w tym okresie może złagodzić naturalny przebieg choroby, być może poprzez modyfikację jej pierwotnych mechanizmów (np. związanych z nieszczelnym nabłonkiem jelitowym). 

Na podstawie

Rafiei Z, Azadi H, Dehghan P, Panahiyan P, Maleki P, Zarezadeh M. Probiotic Supplementation and Its Impact on Atopic Dermatitis and Related Conditions in Infants and Children: An Umbrella Review of Systematic Reviews with Meta-Analyses. Probiotics Antimicrob Proteins. 2026 Feb 28. doi: 10.1007/s12602-025-10738-5. Epub ahead of print. PMID: 41762435.