Aktualne rekomendacje w hemoroidach

Eksperci z Amerykańskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego przedstawili aktualizację zaleceń dotyczących leczenia zapalenia guzków krwawniczych odbytu (popularnie zwanych „hemoroidami”). Znalazło się w nich miejsce dla popularnego nutraceutyku.  

Hemoroidy (guzki krwawnicze) to elementy układu żylnego odbytnicy;  przypominają poduszeczki wypełnione krwią, które wraz z mięśniami zwieracza uszczelniają odbyt i kontrolują wypróżnianie. O chorobie hemoroidalnej mówimy wtedy, gdy w tych strukturach dochodzi do zastoju krwi. Pod wpływem zbyt dużego ciśnienia (np. przy zaparciach, silnym parciu, siedzącym trybie życia albo w ciąży) guzki te rozciągają się, powiększają, pojawia się reakcja zapalna, ściana ich słabnie, tak że z czasem mogą wydostawać się na zewnątrz odbytu.

Główne objawy to krwawienia (najczęstszy, pierwszy objaw: jasnoczerwona krew widoczna na papierze toaletowym lub na bieliźnie), świąd i pieczenie wywołane stanem zapalnym i sączącą się wydzieliną, uczucie niepełnego wypróżnienia lub guzka w okolicy odbytu. Ból zazwyczaj pojawia się, gdy dochodzi do powikłań, np. zakrzepicy.

Autorzy przedstawili rekomendacje postępowania w postaci opisów najlepszej praktyki związanej z diagnozowaniem i leczeniem choroby hemoroidalnej. Zalecenia te zostały opracowane na podstawie przeglądu badań naukowych oraz opinii ekspertów. Brzmią one następująco:

1. Diagnozowaniem i leczeniem hemoroidów zajmują się gastroenterolodzy. Trzeba pamiętać, że ostry ból podczas defekacji nie jest typowy dla zapalenia guzków krwawniczych, tylko najprawdopodobniej jest związany ze szczeliną odbytu.

2. W leczeniu I rzutu objawowego zapalenia guzków krwawniczych uzasadnione są modyfikacje diety i stylu życia, w tym zwiększenie spożycia błonnika, unikanie parcia oraz długiego siedzenia na toalecie. Dane naukowe na temat skuteczności często zalecanych nasiadówek są natomiast ograniczone. 

3. Można rozważyć leki miejscowe, w tym środki znieczulające, ściągające (oczar wirginijski), sterydy i leki wazoaktywne, jednak niewiele jest danych potwierdzających ich skuteczność. Miejscowych sterydów nie należy stosować dłużej niż w 2-tygodniowych kursach.

4. U każdego pacjenta z podejrzeniem choroby hemoroidalnej należy w miarę możliwości wykonać anoskopię, aby potwierdzić rozpoznanie.

5. W przypadku choroby stopnia 1-3 należy stosować podwiązywanie hemoroidów lub koagulację podczerwienią, zanim podejmie się decyzję o chirurgicznym wycięciu guzków krwawniczych. 

6. Pacjenta należy poinformować o niewielkim ryzyku zakażenia tkanek miednicy mniejszej jako powikłania leczenia zabiegowego i zalecić szybkie zgłoszenie się na oddział ratunkowy w razie potrzeby.

7. U pacjentów z aktywną chorobą Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego leczenie choroby hemoroidalnej należy odroczyć do czasu osiągnięcia całkowitej remisji.

8. W czasie ciąży leczenie powinno obejmować postępowanie zachowawcze, w tym spożycie błonnika, leczenie zaparć i stosowanie maści miejscowo. Jeśli objawy utrzymują się po porodzie lub jeśli kobieta planuje kolejne ciąże, można rozważyć standardowe leczenie, takie jak podwiązywanie lub koagulację podczerwienią.

9. Ostra zakrzepica hemoroidów jest często niezwykle bolesna. Najlepiej leczyć ją chirurgicznie poprzez nacięcie i drenaż.

10. Konsultację z chirurgiem należy zaproponować pacjentom z wypadającymi hemoroidami wewnętrznymi stopnia 3, u których nie powiodły się procedury podwiązywania lub u których współistnieją hemoroidy zewnętrzne. Wypadające hemoroidy wewnętrzne stopnia 4 wymagają chirurgicznej hemoroidektomii.

11. Pacjentów z marskością wątroby i hemoroidami należy dokładnie zbadać, aby nie pomylić hemoroidów z żylakami odbytnicy. Hemoroidy u pacjentów z marskością wątroby można leczyć za pomocą podwiązywania lub koagulacji podczerwienią. U pacjentów ze znaczną koagulopatią (płytki krwi <50 tys. w mikrolitrze lub INR >2,0) preferowana jest koagulacja podczerwienią zamiast podwiązywania. Na decyzję nie powinien wpływać fakt występowania lub braku nadciśnienia wrotnego. 

Na podstawie

Qureshi W, Hoang S, Frye J, Rao SS. AGA Clinical Practice Update on Diagnosis and Treatment of Hemorrhoids: Expert Review. Clin Gastroenterol Hepatol. 2026 Apr 29:S1542-3565(26)00282-X. doi: 10.1016/j.cgh.2026.04.008. Epub ahead of print. PMID: 42067175.