Adaptogen w menopauzie

Ekstrakt z korzenia witanii ospałej (ashwagandha) może być skuteczną ziołową interwencją stosowaną w celu łagodzenia objawów menopauzy u ogólnie zdrowych kobiet.

Część kobiet w okresie okołomenopauzalnym nie chce, nie może lub nie ma wskazań do stosowania hormonalnej terapii zastępczej (która z kolei nie jest pozbawiona działań ubocznych). W celu złagodzenia objawów menopauzy wiele z nich sięga po środki ziołowe. Naukowcy z ośrodka rządowego w Indiach sprawdzili, czy w takiej sytuacji przydatna może być ashwagandha, popularny adaptogen wpływający na układ hormonalny i układ nerwowy, znany z właściwości redukujących stres i zmęczenie. 

W tym celu przeprowadzili randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne z udziałem 60 kobiet w wieku 45–55 lat, które otrzymywały ekstrakt z korzenia ashwagandy lub placebo przez 56 dni. Głównym ocenianym parametrem była zmiana wyniku w Skali Oceny Menopauzy (MRS, menopause rating scale) w stosunku do wartości wyjściowej. Oceniano też zmiany w zakresie hormonów płciowych, uderzenia gorąca, wynik Krótkiego Kwestionariusza Zdrowia (SF-12) (ocena jakości życia) oraz wynik w Skali Odczuwanego Stresu (PSS-10). 

Całkowity wynik w skali oceniającej nasilenie objawów menopauzy okazał się istotnie mniejszy w grupie otrzymującej ekstrakt z ashwagandy niż w grupie placebo, zwłaszcza w domenach: psychologicznej, somatycznej i moczowo-płciowej. Podobnie, lepsze były wyniki badań oceniających stężenie estradiolu i progesteronu w surowicy, mniejsze stężenia FSH i LH (hormony przysadki „zarządzające” cklem miesiączkowym) oraz jakość życia, mniej uderzeń gorąca i mniejszy stres w subiektywnej ocenie pacjentek.

Wyniki tego badania wskazują na wielokierunkowe działanie ekstraktu z witanii ospałej. Wpływała na wiele aspektów menopauzy: od typowych uderzeń gorąca (część somatyczna) po nastrój i dolegliwości intymne. To istotne, bo często kobiety zmagają się z kilkoma rodzajami objawów jednocześnie.

Menopauzie często towarzyszy przewlekły stres, zmęczenie i obniżona jakość życia. Ashwagandha jest znanym adaptogenem – pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem. To badanie wspiera hipotezę, że działanie ashwagandhy może przekładać się na realną poprawę codziennego funkcjonowania kobiet w okresie okołomenopauzalnym.

Na podstawie

Vani I, Muralidhar G, Rao BS. A prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study on efficacy and safety of Ashwagandha root extract (Withania somnifera) for managing menopausal symptoms in women. Front Reprod Health. 2026 Jan 5;7:1647721. doi: 10.3389/frph.2025.1647721. PMID: 41561822; PMCID: PMC12812913.