Nowości w zakażeniach dróg moczowych

Aktualizacja wytycznych dotyczących nawracających niepowikłanych zakażeń układu moczowego u kobiet sygnowana przez autorów z trzech towarzystw naukowych (dwóch amerykańskich i kanadyjskiego) uwzględnia nowe perspektywy związane z mikrobiomem czy wykorzystaniem nutraceutyków w tej sytuacji klinicznej. 

Jedną z nich jest uznanie, że mikroorganizmy mogą pełnić różne funkcje w organizmie, w tym korzystne dla układu moczowego. Antybiotyki mogą zaburzać delikatną równowagę między drobnoustrojami korzystnymi a chorobotwórczymi, co wymaga bardziej przemyślanego podejścia do diagnozy, leczenia i profilaktyki zakażeń układu moczowego. Dla przykładu, drobnoustroje bytujące w pęcherzu moczowym mogą pełnić rolę ochronną, utrudniając inwazję patogenów. To będzie miało przełożenie na zasady rozpoznawania zakażeń (nie należy polegać wyłącznie na dodatnim wyniku posiewu; do rozpoznania konieczna jest obecność leukocytów w moczu, a ich brak silnie przemawia przeciwko infekcji dróg moczowych). Interpretacja badań diagnostycznych powinna być w związku z tym indywidualizowana, ponieważ nie istnieje jedna, idealna metoda diagnostyczna. 

Integracja oceny klinicznej, badania osadu moczu i badań mikrobiologicznych pozwoli ograniczyć niepotrzebne stosowanie antybiotyków oraz uniknąć zwłoki w ustalaniu właściwego rozpoznania, zwłaszcza jeśli objawy są zmienne lub długotrwałe (podobne objawy do infekcji dróg moczowych mogą bowiem dawać inne choroby, np. śródmiąższowe zapalenie pęcherza, patologie pochwy, dysfunkcja dna miednicy, nowotwory złośliwe).

Wytyczne podkreślają, że nie zawsze obecność bakterii w moczu wymaga antybiotykoterapii. Priorytetem jest złagodzenie objawów i zapobieganie powikłaniom. Lepszym pomysłem w niegroźnej infekcji może być nawodnienie i podanie leków przeciwbólowych niż powtarzane kursy antybiotyków, które mogą utrwalać dysbiozę dróg moczowych i przyczyniać się do nawrotów np. zapalenia pęcherza. Decyzję o tym, czy zastosować antybiotyk, czy można się z nim wstrzymać, powinno się każdorazowo podejmować wspólnie z lekarzem.  

Wytyczne odradzają empiryczne stosowanie antybiotyków bez potwierdzenia mikrobiologicznego. Poszerzają natomiast opcje zapobiegania nawracającym zakażeniom bez użycia antybiotyków: są bowiem nowe, silniejsze dowody na skuteczność żurawin oraz estrogenoterapii dopochwowej w okresie okołomenopauzalnym. Do rozważenia jest wykorzystanie hipuranu metenaminy i nacisk na picie wody. Odradza się natomiast monoterapię D-mannozą z uwagi na brak przewag nad placebo.  

Opisane opcje „nieantybiotykowe” mogą być w pewnych przypadkach nie tylko skuteczne, ale też ograniczać niepotrzebne użycie antybiotyków.

Na podstawie

Ackerman AL, Bradley M, D’Anci KE, Hickling D, Kim SK, Kirkby E. Updates to Recurrent Uncomplicated Urinary Tract Infections in Women: AUA/CUA/SUFU Guideline (2025). J Urol. 2026 Jan;215(1):3-12. doi: 10.1097/JU.0000000000004723. Epub 2025 Sep 4. PMID: 40905426.