Kolagen kolagenowi nierówny

Jakie role w skórze pełnią różne typy kolagenu i jak można wykorzystać tę wiedzę w celu hamowania starzenia się skóry opisali w pracy przeglądowej chińscy naukowcy. Celem było przedstawienie nowych perspektyw i pomysłów na rozwój strategii przeciwstarzeniowych, których sednem jest ochrona skórnego kolagenu i stymulacja jego wytwarzania.

Z wielu znanych typów kolagenu autorzy wyodrębnili te, które pełnią najbardziej znaczące role w skórze: 

• kolagen typu I zapewnia przede wszystkim wytrzymałość mechaniczną i tworzy rusztowanie w skórze właściwej; 
• kolagen typu III zapewnia elastyczność i wspomaga czynność naskórka; 
• typy IV i XXIII kolagen zapewniają stabilność błony podstawnej i uczestniczą w szeroko rozumianej „komunikacji międzykomórkowej”; 
• kolagen typu V wspiera naprawę ran i ułatwia przemieszczanie się fibroblastów;
• kolagen typu VI tworzy mikrofibryle i zapewnia ochronę fibroblastom;
• kolagen typu VII pośredniczy w kotwiczeniu naskórka do skóry właściwej; 
• kolagen typu XII uczestniczy w formowaniu włókien kolagenowych i zapewnia adaptację mechaniczną macierzy zewnątrzkomórkowej;
• typu XIV i XVII kolagenu uczestniczą w formowaniu blizn i naprawie ran. 

Mimo tej wiedzy, badań nad celowym wykorzystaniem różnych typów kolagenu w medycynie anti-aging przeprowadzono niewiele. Za najważniejsze z punktu widzenia skóry autorzy uważają typ I i III, ale za konieczną uznają eksplorację znaczenia typów IV, VII, XVII (oraz możliwości ich wykorzystania). 

Autorzy zwracają uwagę, że kolagen stanowi główne białko macierzy zewnątrzkomórkowej i że jego utrata (zanik) lub uszkodzenie (np. w wyniku tworzenia nieprawidłowych wiązań poprzecznych) są głównymi zjawiskami zachodzącymi w procesie starzenia skóry. Degradacja kolagenu następuje pod wpływem licznych czynników, również endogennych (jak zaktywowane metaloproteazy macierzy), a dla utrzymania młodego wyglądu skóry istotna jest nie tylko ochrona kolagenu, ale i zapewnienie równowagi między różnymi jego typami.

Ochrona naszego wewnętrznego kolagenu jest o tyle istotna, że raz zainicjowana degradacja tworzy samonapędzający się mechanizm, włączają się bowiem mechanizmy napędzające stres oksydacyjny i zapalenie, co przyspiesza przebudowę (niekoniecznie korzystną) włókien kolagenowych. 

W procesie ochrony natywnego kolagenu autorzy rozważają wykorzystanie: 

• przeciwutleniaczy, jak witamina C, witamina A, astaksantyna, resweratrol;
• peptydów kolagenowych w suplementacji: ich przewaga nad spożyciem produktów bogatych w kolagen polega na lepszym wchłanianiu (są to produkty już wstępnie rozłożone, łatwiej przyswajalne niż naturalny kolagen, który nie jest łatwo trawiony) oraz na fakcie, że źródła naturalnego kolagenu są często bogatotłuszczowe. 

Oczywiście zupełnie niezależnie warto unikać czynników nasilających degradację kolagenu, jak światło UV, dym papierosowy itp. 

Ciekawym, rzadko opisywanym zjawiskiem jest zależność rodzaju starzenia się skóry od rodzaju uszkodzenia kolagenu. Według autorów za wiotczenie skóry, powstawanie zmarszczek i skłonność do suchości skóry mogą odpowiadać zupełnie różne procesy związane z zaburzeniami struktury i czynności tego kluczowego białka. 

Na podstawie

Li Y, Sun C, Liu Z, Luo Y, Jiang Y, Zhao C. [Roles of different types of collagen in skin aging and their research progress]. Sheng Wu Gong Cheng Xue Bao. 2025 Sep 25;42(2):533-546. Chinese. doi: 10.13345/j.cjb.250472. PMID: 41761709.