Niech się nie kręci!

W poradni otolaryngologicznej szpitala Uniwersytetu Burapha (Tajlandia) porównano skuteczność popularnego na Dalekim Wschodzie nutraceutyku ze standardowym lekiem stosowanym w terapii zawrotów głowy.

Zawroty głowy są dość częstym, trudnym do leczenia i czasami niebezpiecznym objawem. Mogą prowadzić do upadku, urazu, mogą ograniczać zdolność do wykonywania czynności dnia codziennego. Mają bardzo różne przyczyny (np. choroby błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, przemieszczenie otolitów, niedokrwienie ucha wewnętrznego, niedokrwistość, niedociśnienie, zaburzenia lękowe, choroby metaboliczne, migrena, choroby kręgosłupa, choroba Meniere’a); dość często są idiopatyczne (ta nazwa oznacza, że nie można ustalić uchwytnej przyczyny zawrotów głowy).

Lekiem wykorzystywanym w zawrotach głowy pochodzenia błędnikowego jest betahistyna, agonista receptorów H1 i antagonista receptorów H3 w uchu wewnętrznym i pniu mózgu (lek ten wpływa na absorpcję endolimfy i zmniejsza jej ciśnienie w labiryncie błędnikowym, skuteczny jest zwłaszcza w zawrotach głowy spowodowanych chorobą Meniere’a). 

Autorzy opisywanego badania postanowili porównać skuteczność i bezpieczeństwo wzmiankowanej wyżej betahistyny z ekstraktem z miłorzębu japońskiego EGb 761 w szczególnej grupie: u pacjentów z zawrotami głowy o niejasnej etiologii. Ta grupa stanowi wyzwanie terapeutyczne, ponieważ brak ustalonej przyczyny zawrotów głowy mocno utrudnia dobranie skutecznego leku.

Przeprowadzono zatem randomizowane badanie kliniczne z udziałem 86 osób ≥20 r.ż. z idiopatycznymi zawrotami głowy trwającymi dłużej niż miesiąc. Pacjenci otrzymywali albo ekstrakt z miłorzębu (120 mg dziennie), albo betahistynę (36 mg dziennie) wraz z dopasowanymi placebo, przez 12 tygodni. Oceny dokonywano w 2., 6. i w 12. tygodniu.

Analiza statystyczna wykazała istotną poprawę w stosunku do stanu wyjściowego w obu grupach, a skuteczność obu testowanych metod była porównywalna. Betahistyna wykazała przejściową przewagę w 2. tygodniu, jednak w 12. tygodniu nie wykazano istotnej różnicy między obiema interwencjami. Obie substancje były dobrze tolerowane, jedynie z łagodnymi objawami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego.

Wnioski autorów są takie, że ekstrakt z miłorzębu i betahistyna mają porównywalną skuteczność w leczeniu zawrotów głowy o niejasnej etiologii. Poprawa była najwyraźniejsza w pierwszych 2 tygodniach terapii.

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba) działa w uchu wewnętrznym głównie poprzez poprawę mikrokrążenia i ochronę neuronów przedsionkowych. Ekstrakt z miłorzębu rozszerza drobne naczynia, zmniejsza lepkość krwi, poprawia dotlenienie struktur ucha wewnętrznego i chroni komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym. 

Ograniczeniem badania jest niewątpliwie brak „czystej” grupy kontrolnej placebo. Wiemy, że obie interwencje wiązały się z podobnymi efektami klinicznymi, ale nie mamy pewności, że obserwowane efekty nie są naturalnym ustępowaniem objawów (albo właśnie efektem placebo). Konieczne są zatem dalsze badania w celu wyjaśnienia działania miłorzębu japońskiego w zawrotach głowy niejasnego pochodzenia. 

Na podstawie

Jianbunjongkit N, Nattarangsi W, Teeravanittrakul P. Efficacy of EGb 761® and Betahistine in Treatment of Dizziness/Vertigo: A Randomized Double-Blind Controlled Trial. J Otolaryngol Head Neck Surg. 2026 Jan-Dec;55:19160216251407927. doi: 10.1177/19160216251407927. Epub 2026 Jan 5. PMID: 41487075; PMCID: PMC12775334.