Suplementacja w POChP

Zespół naukowców z Węgier i USA przeanalizował wyniki badań oceniających związki między wybranymi nutraceutykami a przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Rezultaty przeglądu wskazują, że u osób zagrożonych tą chorobą należy rozważyć właściwą suplementację.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc jest najczęściej skutkiem wieloletniego palenia tytoniu. Kumulują się uszkodzenia drobnych struktur płuc (wynik działania substancji zawartych w dymie tytoniowym oraz odpowiedzi zapalnej, która nie ma szans ustąpić i odpowiada za przewlekły stan zapalny dróg oddechowych). Zmiany strukturalne (uszkodzenie pęcherzyków płucnych i oskrzelików) prowadzą do stopniowego pogarszania się przepływu powietrza w drogach oddechowych oraz zalegania powietrza w płucach (które nie podlega wymianie gazowej i zabiera miejsce „świeżej” porcji powietrza, którą nabiera się podczas wdechu). To znacznie upośledza wymianę tlenu i dwutlenku węgla w płucach. Najważniejszymi objawami POChP są duszności i kaszel, które mogą się nasilać w miarę postępu choroby. Inne możliwe objawy obejmują nadmierną produkcję plwociny, ucisk w klatce piersiowej, zmęczenie i osłabienie. Objawy nie ustąpią samoistnie, narastają stopniowo, a w ostatecznym etapie duszność może być tak wielka, że będzie wymagać stałej tlenoterapii. Mogą także następować niespodziewane zaostrzenia (nagłe nasilenie objawów) związane np. z infekcją. Chorzy na POChP są bardziej podatni na zakażenia niż zdrowe osoby, bo mają uszkodzony nabłonek dróg oddechowych, z osłabioną zdolnością do oczyszczania oskrzeli. Choroba jest nieodwracalna, medycyna koncentruje się na łagodzeniu objawów i zwalnianiu progresji uszkodzenia płuc.

Leczenie POChP jest złożone, obejmuje działanie na wielu polach, w tym farmakoterapię, ale podstawą jest zaprzestanie palenia tytoniu. Kompleksową terapię, dostosowaną do sytuacji klinicznej danego chorego, prowadzą specjaliści pulmonologii we współpracy z lekarzami rodzinnymi. 

Ostatnio coraz więcej uwagi poświęca się możliwościom wykorzystania nutraceutyków w przewlekłych chorobach układu oddechowego – choćby dlatego, że często występuje w nich stan zapalny, na który można w pośredni sposób oddziaływać dietą i suplementacją. 

Omawiany przegląd wskazuje, że w badaniach interwencyjnych obserwowano:

• korzystny wpływ suplementacji witaminy C na liczbę zaostrzeń POChP;
• zwiększenie odporności na zmęczenie związane z wysiłkiem fizycznym po dożylnym podaniu witaminy C;
• korzystny wpływ złożonego preparatu zawierającego białko, magnez i witaminę C na siłę mięśniową, jakość życia i poziom markerów zapalnych;
• poprawę czynności płuc oraz zmniejszenie stanu zapalnego po dodaniu oleju z czarnuszki do standardowego leczenia;
• poprawę jakości życia związaną z suplementacją witaminy D, możliwa jest też poprawa czynności płuc i zwiększenie tolerancji wysiłku;
• poprawę w zakresie nasilenia duszności, stopnia tolerancji wysiłku i zdolności do wykonywania codziennych czynności związaną z suplementacją koenzymu Q10 i kreatyny w grupie chorych na POChP wymagających przewlekłej tlenoterapii; 
• w jednym badaniu zestaw antyoksydantów (w tym witamina C, E i cynk) wiązał się z istotną poprawą siły mięśniowej;
• krocyna (substancja aktywna uzyskiwana z szafranu) poprawiła czynność płuc, zwiększyła tolerancję wysiłku (mierzoną testem 6-minutowego chodu) i zmniejszyła poziom TNF-α, wskaźnika stanu zapalnego.

W POChP rozwija się nasilony stres oksydacyjny, a dodatkowo palacze mają tendencję do nieprzestrzegania tzw. zdrowego stylu życia, a więc ich dieta często jest uboga w antyoksydanty. Wiele badań z antyoksydantami nie przyniosło jednak oczekiwanych wyników. W tej kwestii najwięcej korzystnych obserwacji wiąże się z suplementacją witaminy C. Kolejną witaminą, której stężenie powinno się w tej grupie monitorować, jest witamina D. Badania obserwacyjne wskazują, że jej niedobór wiąże się z gorszym przebiegiem choroby. Jeszcze inne hipotezy mówią o potencjalnych korzyściach z diety bogatej w kwasy omega-3 (przeciwzapalne) i ubogiej w prozapalne kwasy omega-6. 

Mimo że podstawą leczenia POChP jest zaprzestanie palenia tytoniu, nawet gdy chory podejmie taką decyzję, konieczna może długotrwała farmakoterapia, ponieważ zmian w płucach nie da się już odwrócić. Wsparcie odpowiednią dietą i nutraceutykami może pomóc zahamować progresję objawów. 

Na podstawie

Fekete M, Csípő T, Fazekas-Pongor V, Fehér Á, Szarvas Z, Kaposvári C, Horváth K, Lehoczki A, Tarantini S, Varga JT. The Effectiveness of Supplementation with Key Vitamins, Minerals, Antioxidants and Specific Nutritional Supplements in COPD-A Review. Nutrients. 2023 Jun 14;15(12):2741. doi: 10.3390/nu15122741. PMID: 37375645; PMCID: PMC10300814.