Olejki eteryczne: wpływ na układ nerwowy

Olejki eteryczne są w ramach nurtu mind-and-body czy szeroko pojętej branży wellness wykorzystywane do relaksacji, motywacji, redukcji stresu i w innych wymiarów funkcjonowania ludzkiej psychiki. Wciąż jednak niewiele badań dokumentuje specyficzne działania olejków eterycznych na funkcje mózgu. Japońscy naukowcy w ramach uzupełniania tej luki sprawdzili, które struktury w mózgu są aktywowane w trakcie aromaterapii z użyciem różnych olejków eterycznych. 

W tym celu oceniali wpływ aromaterapii na zapisy elektroencefalograficzne (EEG) podczas testu oceniającego sprawność pamięci operacyjnej. 

Wyniki wskazują, że najlepiej na efektywność wykonywania testu wpływały inhalacje z olejkiem cytrynowym. Zauważono jego wpływ na czynność różnych partii mózgu, w tym zwłaszcza:

• przedniego zakrętu obręczy – to struktura odpowiadająca za wiele funkcji emocjonalnych i poznawczych. Wiąże się z kontrolą uwagi, emocjami, procesami decyzyjnymi, kierowaniem uwagi na ważne informacje i selekcją działań. Prawdopodobnie odgrywa również rolę w kontroli bólu, konfliktów poznawczych, percepcji i przetwarzania informacji społecznych, jak również w regulacji czynności autonomicznego układu nerwowego. Uszkodzenia tego obszaru mogą prowadzić do zaburzeń nastroju, lęku, impulsywności, trudności z koncentracją uwagi i podejmowaniem decyzji. Na tę strukturę wpływała aromaterapia z użyciem olejku cytrynowego i olejku z drzewa sandałowego;
• olejek cytrynowy wpływał poza tym na czynność: 
  • kory oczodołowo-czołowej (uczestniczy w podejmowaniu decyzji opartych na wartości nagrody, wyborze między różnymi zachowaniami i ocenie konsekwencji społecznych swoich działań, zaangażowany także w procesy uczenia się, pamięć emocjonalną i regulację emocji);
  • zakrętu skroniowego górnego (odpowiada za przetwarzanie informacji słuchowej, w tym rozpoznawanie mowy i dźwięków, a także za interpretację intencji i emocji związanych z mową i dźwiękami. Jest również zaangażowany w przetwarzanie informacji dotyczących przestrzeni, orientacji i ruchu obiektów. Dodatkowo pełni ważną rolę w rozumieniu języka, pamięci słuchowej i zdolności do rozpoznawania dźwięków i mowy związanej z akcentem czy intonacją);
  • zakrętu parahipokampowego (ma kluczowe znaczenie dla funkcji poznawczych i emocjonalnych,  m.in. dla długotrwałej pamięci deklaratywnej, czyli świadomego zapamiętywania, dla przetwarzania informacji przestrzennych, takich jak orientacja w przestrzeni oraz lokalizacja obiektów w otoczeniu, a także rozpoznawania emocji w twarzach i głosach); 
  • wyspy – mała struktura mózgu, która znajduje się głęboko pod płatem skroniowym. Odpowiada za wiele funkcji, w tym za regulację emocji, odczuwanie bólu, świadomość ciała i odczuwanie wewnętrznych sygnałów ciała, takich jak pragnienie, głód, zmęczenie. Powiązana jest też z percepcją czasu i przestrzeni, a także z kontrolą zachowań związanych z uzależnieniami, np. paleniem papierosów czy spożywaniem alkoholu). 

Substancje zawarte w olejkach eterycznych mogą działać bezpośrednio na komórki nerwowe albo zmieniać przepływ krwi przez odpowiednie struktury mózgu. W przyszłości, w oparciu o podobne badania, olejki eteryczne będą być może wykorzystywane do wsparcia funkcji poznawczych u osób chorych (np. z demencją). Ich wybór i ustalenie optymalnego dawkowania wymaga jednak przeprowadzenia kolejnych badań. 

Na podstawie

Ueda K, Horita T, Suzuki T. Effects of inhaling essential oils of Citrus limonum L., Santalum album, and Cinnamomum camphora on human brain activity. Brain Behav. 2023 Feb;13(2):e2889. doi: 10.1002/brb3.2889. Epub 2023 Jan 9. PMID: 36624922; PMCID: PMC9927848.