Synbiotyk pomógł w toczniu

Suplementacja synbiotyków zaowocowała poprawą obrazu klinicznego i redukcją wybranych parametrów biochemicznych u chorych na toczeń rumieniowaty układowy. Takie obserwacje poczynili naukowcy z Uniwersytetu Nauk Medycznych w Mashadzie (Iran). 

W przeprowadzonym przez nich badaniu klinicznym wzięło udział 50 chorych, których przydzielono w sposób losowy do grupy otrzymującej standardową terapię w połączeniu z synbiotykiem albo do grupy kontrolnej (leczonej wyłącznie standardowo). 

Zastosowany w tym badaniu synbiotyk zawierał szczepy Streptococcus thermophilus, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus casei, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus salivarius, Lactobacillus reuteri, Bifidobacterium lactis, Bifidobacterium longum, Bifidobacterium bifidum (40 mld CFU dziennie w dwóch dawkach podzielonych) oraz fruktooligosacharydy (prebiotyk, w dawce 400 mg dziennie). 

Interwencja trwała 2 miesiące. Po tym czasie w grupie probiotykoterapii stwierdzono istotną redukcję, w stosunku do poziomów wyjściowych, wskaźnika SLEDAI 2000 (Systemic Lupus Erythematosus Disease Activity Index 2000). Jest to skala oceniająca nasilenie procesów chorobowych w toczniu rumieniowatym układowym, obejmująca 24 zmienne kliniczne i laboratoryjne w 9 kategoriach, którym przydziela się punkty (im ich więcej, tym bardziej zaawansowana choroba). SLEDAI-2000 obejmuje ocenę:

•  zmian skórnych (np. rumień twarzy, owrzodzenia);
•  zajęcia stawów; 
•  zajęcia nerek;
•  objawów neurologicznych (np. występowania drgawek);
•  zajęcia błon surowiczych (np. obecności zapalenia opłucnej, osierdzia);  
•  zaburzeń hematologicznych (np. małopłytkowości, leukopenii, niedokrwistości);  
•  markerów immunologicznych (np. w zakresie przeciwciał anty-dsDNA, niedoborów składników dopełniacza);  
•  objawów ogólnych (np. gorączki niezwiązanej z infekcją);
•  zapalenia naczyń (manifestujących się np. po postacią owrzodzeń, plamicy).  

Dodatkowo w badaniu tym wykryto obniżenie poziomu IL-17A oraz stężenia mRNA kodującego tę cytokinę. W grupie placebo nie zaobserwowano znaczących zmian ani w zakresie IL-17A, ani pod względem aktywności choroby. 

IL-17A odgrywa ważną rolę w patogenezie tocznia rumieniowatego układowego. Jest to silna cytokina prozapalna, która pobudza limfocyty Th17, które z kolei stymulują produkcję autoprzeciwciał (np. anty-dsDNA). Wysoki poziom IL-17A koreluje z nefropatią toczniową (uszkodzeniem nerek). Dodatkowo, cytokina ta przyczynia się do produkcji innych cytokin i chemokin, które zaostrzają stan zapalny i uszkodzenia tkanek.

Obserwacje te wskazują potencjał suplementacji z użyciem synbiotyku, w ramach uzupełniania standardowej terapii. Redukcja IL-17A przez bakterie wskazuje, że leczenie tocznia można wspomagać poprzez modulację mikrobiomu jelitowego. Jak podsumowują autorzy, konieczne są dalsze badania, aby wyjaśnić mechanizmy działania probiotyków w tej poważnej chorobie z autoagresji.  

Toczeń rumieniowaty układowy to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje własne tkanki, prowadząc do stanu zapalnego i poważnego uszkodzenia wielu różnych narządów. W leczeniu wykorzystuje się m.in. leki immunosupresyjne i leki biologiczne, aby stłumić reakcje zapalne. Choroba ma przewlekły przebieg, z okresami zaostrzeń i remisji. Przyczyna nie jest wyjaśniona. Jednym z celów terapii jest zahamowanie uszkodzeń kluczowych dla życia narządów i układów, np. nerek, układu krążenia. 

Na podstawie

Mirfeizi Z, Mahmoudi M, Jokar MH, Sahebari M, Noori E, Mehrad-Majd H, Barati M, Faridzadeh A. Impact of synbiotics on disease activity in systemic lupus erythematosus: Results from a randomized clinical trial. J Food Sci. 2024 Dec;89(12):9835-9845. doi: 10.1111/1750-3841.17460. Epub 2024 Oct 22. PMID: 39437223.