Probiotyki w alergii

Włoscy naukowcy wykorzystali złożony preparat probiotyczny w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. 

Alergiczny nieżyt nosa to przewlekła choroba zapalne błony śluzowej nosa. Chorują osoby uczulone na alergeny wziewne, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, pleśń czy sierść zwierząt. Objawia się kichaniem, wodnistym wyciekiem z nosa, uczuciem blokady (zatkania) nosa oraz swędzeniem nosa i oczu. Często współistnieje z innymi chorobami atopowymi, np. astmą lub atopowym zapaleniem skóry. Leczenie obejmuje unikanie kontaktu z alergenami, stosowanie leków przeciwhistaminowych, sterydów, czasem konieczna jest immunoterapia. Podobnie jak w innych chorobach rozwijających się na tle immunologicznym, także w alergicznym nieżycie nosa zainteresowanie budzi probiotykoterapia. 

W opisywanym badaniu oceniano wpływ preparatu zawierającego różne probiotyki: L. acidophilus PBS066, L. rhamnosus LRH020, B. breve BB077 i B. longum subsp. longum BLG240. Każda z bakterii reprezentowana była w ilości 1 mld CFU w kapsułce. Uczestnikami były 43 osoby z nieżytem całorocznym lub sezonowym (o postaci decyduje czas utrzymywania się objawów). Wiek chorych wynosił między 18 a 60 lat. Preparat lub placebo podawano przez 8 tygodni. 

W grupie otrzymującej probiotyki stwierdzono istotną poprawę jakości życia w ocenie z użyciem kwestionariusza MiniRQLQ (mini rhinitis quality of life questionnaire), począwszy od czwartego tygodnia leczenia. W grupie placebo również nastąpiła poprawa, jednak widoczna się stała dopiero po 12 tygodniach. Po 8 tygodniach w grupie probiotyków odnotowano wzrost populacji bakterii z rodzaju Dorea, Fusicatenibacter, Streptococcus, Prevotella, które, jak się wydaje, mogą być powiązane z łagodzeniem reakcji alergicznych (wytwarzają substancje o działaniu przeciwzapalnym, zmieniają metabolizm kwasów żółciowych, stwierdza się ponadto ich niedostatek u dzieci z chorobami alergicznymi). W tym samym czasie w grupie placebo obserwowano wzrost populacji bakterii o przeciwnych właściwościach (Bacteroides, niektóre z rodzaju Ruminococcus). 

Z badania tego wynika, że probiotykoterapia może być skutecznym wsparciem w alergicznym nieżycie nosa i że za działanie tej metody mogą odpowiadać zmiany zachodzące w składzie mikroflory jelitowej. Wytwarzane przez bakterie krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe bezpośrednio wpływają na aktywność limfocytów T (promują populację regulatorową, czyli wygaszającą reakcje zapalne), odżywiają nabłonek jelita, przyczyniając się do utrzymywania jego szczelności, wpływają na wydzielanie przeciwciał wydzielanych w błonach śluzowych. Bakterie mogą też przekształcać obecne w treści jelitowej kwasy żółciowe do związków sygnałowych, które są w stanie pozytywnie lub negatywnie wpływać na komórki układu immunologicznego za pośrednictwem receptorów błonowych. To wszystko są argumenty za wyrównywaniem dysbiozy u osób z chorobami alergicznymi lub z autoagresji. 

Autorzy badania wskazują na potencjał odkrywania dalszych mechanizmów interakcji między mikroflorą jelitową a układem odpornościowym i na konieczność walidacji tych wyników w kolejnych badaniach. 

Na podstawie

Lungaro L, Malfa P, Manza F, Costanzini A, Valentini G, Squarzanti DF, Viciani E, Velichevskaya A, Castagnetti A, Barbalinardo M, Gentili D, Cariani A, Ghisellini S, Caputo F, De Giorgio R, Caio G. Clinical Efficacy of Probiotics for Allergic Rhinitis: Results of an Exploratory Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2024 Nov 30;16(23):4173. doi: 10.3390/nu16234173. PMID: 39683566; PMCID: PMC11644003.