Choroby reumatyczne: ekscytujące zioła

Portugalscy naukowcy podsumowali aktualną wiedzę o możliwym znaczeniu przypraw i ziół w reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS), chorobie zwyrodnieniowej stawów i fibromialgii. Autorami są przedstawiciele nauk o żywieniu, reumatologii i pediatrii. 

Poszukiwania elementów diety łagodzących przebieg chorób reumatycznych wiążą się z obserwacjami mówiącymi, że pewne rodzaje diet „przeciwzapalnych” (np. śródziemnomorska) mogą się wiązać z redukcją objawów. Możliwe, że dzieje się to za pośrednictwem zmian mikroflory jelitowej i regulacji przepuszczalności nabłonka jelitowego. Równolegle bada się też wpływ izolowanych substancji obecnych w produktach żywnościowych, w poszukiwaniu czy to nutraceutyków, czy to ekstraktów, które oferowałyby wsparcie w leczeniu i były bezpieczne. 

Na podstawie przeglądu prac naukowych do ziół i przypraw o potencjale przeciwzapalnym w chorobach reumatycznych i chorobach z autoagresji autorzy zaliczają:

• cynamon – działanie przeciwzapalne wykazano jak dotąd głównie w badaniach eksperymentalnych;
• kurkuminę – jej skuteczność w reumatoidalnym zapaleniu stawów wspiera metaanaliza 31 badań klinicznych; kurkumina, jak się wydaje, działa  mechanizmie podobnym do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), tj. hamuje cyklooksygenazę 2 i lipooksygenazę (enzymy uczestniczące w inicjacji reakcji zapalnej), ale jest bezpieczniejsza od tej grupy leków;
• czosnek – badania kliniczne wskazują, że zmniejsza poziom markerów zapalenia we krwi i może łagodzić objawy kliniczne chorób stawów;
• imbir – hamuje reakcje zapalne w badaniach eksperymentalnych i może uszczelniać nabłonek jelitowy;
• szafran – obserwowano poprawę przebiegu RZS u kobiet po dołączeniu szafranu w ramach suplementacji, ale nie we wszystkich badaniach uwidoczniono ten efekt. 

Autorzy zwracają uwagę na to, że stosowanie ziół i przypraw w zwykłej diecie niesie ze sobą problemy związane ze zmianami ich właściwości w związku z przygotowywaniem posiłków (np. smażeniem) lub przechowywaniem w nieodpowiednich warunkach. Inaczej jest w przypadku suplementów diety. 

Jest wciąż zbyt mało badań, by wypowiadać się autorytatywnie o skuteczności w/w produktów w chorobach reumatycznych. Sami autorzy uważają obecne dane za „ekscytujące”, ale nakazują rozwagę przy wykorzystaniu klinicznym w/w nutraceutyków. Konieczne są dalsze badania, dobrze zaprojektowane, z dużymi grupami pacjentów. Za najbardziej obiecujący produkt z tej grupy uważają – najlepiej przebadaną – kurkuminę.

Na podstawie

Charneca S, Hernando A, Costa-Reis P, Guerreiro CS. Beyond Seasoning-The Role of Herbs and Spices in Rheumatic Diseases. Nutrients. 2023 Jun 20;15(12):2812. doi: 10.3390/nu15122812. PMID: 37375716; PMCID: PMC10300823.