Stosowanie suplementów w sporcie zawodowym jest już w zasadzie powszechne. Wbrew pozorom na osiągnięcia sportowe niekoniecznie musi wpływać poprawa siły czy szybkości, ale także przyspieszanie regeneracji po wysiłku. W tym celu często wykorzystywane są nutraceutyki o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Japońscy specjaliści fizjologii sportu dokonali przeglądu badań klinicznych z użyciem zalecanych w tym kontekście przez MKOL nutraceutyków.

Warto pamiętać, że działanie suplementów diety w tym obszarze jest często dyskretne, ale w zawodowym sporcie nawet niewielki efekt może mieć jednak znaczenie, stąd uwzględnienie pewnych produktów w dokumencie MKOL poświęconym wykorzystaniu nutraceutyków.

W dość rygorystycznych badaniach klinicznych obserwowano następujące efekty wybranych suplementów (nie zawsze wszystkie badania dają spójne wyniki i niekiedy tyle samo badań potrafi wychwycić jakiś efekt, ile go nie wykazać – o tym trzeba zawsze pamiętać):

  • kurkumina 
  1. zmniejszała bóle mięśni i markery zapalenia oraz stresu oksydacyjnego po treningu, gdy była brana tuż przed i przez kilka dni po wysiłku, choć pewne dane wskazują na korzyści z dłuższej suplementacji (miesięcznej) po szczególnie wyczerpujących aktywnościach; 
  2. zmniejsza redukcję siły mięśniowej i zmniejsza markery uszkodzenia mięśni po intensywnym wysiłku (suplementacja zwykle obejmowała kilka dni przed i po badanej aktywności);
  3. dawki kurkuminy w badaniach mają dużą rozpiętość, ważne jednak, aby pamiętać o słabej biodostępności kurkuminy i przyjmować ją wraz z piperyną, która zwiększa wchłanianie, lub stosować preparat typu nano-;
  • sok z buraka – spożycie jest wskazane co najmniej na 90 min przed wysiłkiem; głównym substancjami czynnymi są azotany nieorganiczne, betalaina, karotenoidy i polifenole; w badaniach klinicznych obserwowano redukcję parametrów zapalnych i bólu mięśni po wysiłku fizycznym, a także zmniejszenie markerów uszkodzenia mięśni po długotrwałym wysiłku wytrzymałościowym. Stosunkowo liczne są obserwacje o szybszej regeneracji mięśni i sprawności układu krążenia oraz oddechowego po intensywnym wysiłku, co sugeruje korzystny wpływ soku z buraka w warunkach długotrwałego obciążenia powtarzaną, intensywną aktywnością (np. turniejową);
  • kwercetyna – obserwowano zwiększenie zdolności do wysiłku wytrzymałościowego i zmniejszenie utraty siły mięśniowej po intensywnym wysiłku, a także zmniejszenie bólu mięśni i redukcję markerów uszkodzenia mięśni (po połączeniu z witaminą C lub ekstraktem z liści mango);
  • sok z wiśni Montmorency – jak się wydaje, skuteczna antyoksydacyjnie jest dawka 250-350 ml stosowana przez kilka dni przed i kilka dni po wysiłku, jednak w aktywności typowej dla sportu zawodowego może być to działanie niezauważalne.

Mimo że wymienione nutraceutyki są badane w kontekście sportu wyczynowego, liczba badań jest wciąż niedostateczna (zwłaszcza biorąc pod uwagę nie zawsze spójne wyniki, bardzo dużą różnorodność typów wysiłku i dyscyplin sportowych). Sprawę komplikuje fakt dużych różnic między produktami różnych producentów (a nawet tego samego producenta – poszczególne partie surowców potrafią się bardzo od siebie różnić), do tego dochodzą odmienne właściwości produktów naturalnych i wysoce oczyszczonych substancji czynnych. To komplikuje prowadzenie badań i wymaga szczególnej uwagi podczas wyboru produktu dla zawodowców. Jakość suplementu ma w sporcie wyczynowym wyjątkowe znaczenie. 

Na podstawie

Tanabe Y, Fujii N, Suzuki K. Dietary Supplementation for Attenuating Exercise-Induced Muscle Damage and Delayed-Onset Muscle Soreness in Humans. Nutrients. 2021 Dec 24;14(1):70. doi: 10.3390/nu14010070. PMID: 35010943; PMCID: PMC8746365.