W przypadku układu krążenia związek z witaminą D jest już na wstępie materią wysoce zawikłaną. Z jednej strony witamina D łagodzi stan zapalny i wydaje się powstrzymywać postęp miażdżycy, z drugiej zwiększa wchłanianie wapnia, a wapń odkłada się w blaszkach miażdżycowych i może zwiększać ryzyko zawału [1]. Z trzeciej, witamina D ma pewne działanie przeciwcukrzycowe i w ten sposób też może chronić układ krążenia. Liczba znanych naukowcom zależności między witaminą D a stanem naczyń i metabolizmem jest znacznie większa i rozgryzanie ich przypomina szukanie wypadkowej kilku(nastu?) (przynajmniej) wielkich sił targających ludzkim organizmem.

Witamina D w nadciśnieniu tętniczym

Niskie stężenie witaminy D wydaje się zwiększać ryzyko nadciśnienia już po kilku latach [2], co więcej, w badaniu powiązań genowych wykazano, że każdy wzrost stężenia witaminy D o 10 proc. wiąże się z niewielkim spadkiem ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz 8 proc. spadkiem ryzyka nadciśnienia tętniczego [3].
Witamina D ma też działanie hamujące układ renina-angiotensyna-aldosteron, potężny układ hormonalny zatrzymujący wodę w organizmie, na którego blokadzie koncentruje się wiele leków na nadciśnienie (np. inhibitory konwertazy, czyli wszelkie „-prile”, sartany czy antagoniści aldosteronu) [4].

Mimo to, badania i metaanalizy mające odpowiedzieć na pytanie, czy suplementacja witaminy D zmniejsza ciśnienie tętnicze, przynoszą sprzeczne wyniki. Być może winna jest sama konstrukcja badań i należy się skupić tylko osobach z niedoborami witaminy D, albo sprawdzić jej działanie na osobach z konkretnym rodzajem receptora dla tej witaminy (receptory te wykazują sporą zmienność budowy i w związku z tym mogą różnie działać, a przez to skutki podawania witaminy D mogą się także różnić – zjawisko to zwane jest polimorfizmem genetycznym i w istocie jest rodzajem mutacji, tylko że stosunkowo często występującej).

Witamina D w innych chorobach układu krążenia

Także i w tym przypadku wyniki prac naukowych nie przynoszą jednoznacznego dowodu, by suplementacja witaminy D zmniejszała ryzyko zawału czy udaru [5], mimo że są dowody, iż jej niedobór silnie zwiększa ryzyko choroby układu krążenia, a także śmierci z powodu takiej choroby [6, 7]. Trudno wytłumaczyć tę sprzeczność. Być może znowu winna jest konstrukcja badań naukowych, np. włączanie głównie kobiet (które z natury rzeczy mają znacznie mniejsze ryzyko choroby serca niż mężczyźni) albo niesprawdzanie, czy w wyniku podawania witaminy D zwiększa się jej stężenie we krwi, nie rozstrzygnięto wreszcie pytania o optymalne dawkowanie (codziennie, co tydzień, co miesiąc, z wapniem czy bez?).

Jak już wspomniano, bardzo możliwe też, że zależności między witaminą D a zdrowiem układu krążenia są tak liczne, że trudno je naukowcom „uchwycić” w dużych, przekrojowych badaniach (być może trzeba je badać w bardziej wyselekcjonowanych grupach, bo nie jest ona u każdego równie skuteczna). Uświadamia to choćby badanie z grudnia 2017 r., w którym okazało się, że u osób z nadciśnieniem tętniczym niedobór witaminy D zwiększa ryzyko choroby wieńcowej znacznie silniej niż u osób bez nadciśnienia [8]. Wygląda więc, że na rzeczywistą ocenę przydatności witaminy D w zapobieganiu i leczeniu chorób układu krążenia przyjdzie nam jeszcze długo poczekać.

Piśmiennictwo

1. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. Bolland MJ, Avenell A, Baron JA, Grey A, MacLennan GS, Gamble GD, Reid IR. BMJ. 2010 Jul 29; 341():c3691.
2. Systematic review: Vitamin D and cardiometabolic outcomes. Pittas AG, Chung M, Trikalinos T, Mitri J, Brendel M, Patel K, Lichtenstein AH, Lau J, Balk EM
Ann Intern Med. 2010 Mar 2; 152(5):307-14.
3. Association of vitamin D status with arterial blood pressure and hypertension risk: a mendelian randomisation study. Vimaleswaran KS et al.  Lancet Diabetes Endocrinol. 2014 Sep; 2(9):719-29.

4. Effects of Vitamin D Supplementation on Plasma Aldosterone and Renin-A Randomized Placebo-Controlled Trial. Grübler MR, Gaksch M, Kienreich K, Verheyen N, Schmid J, Ó Hartaigh BW, Richtig G, Scharnagl H, Meinitzer A, Pieske B, Fahrleitner-Pammer A, März W, Tomaschitz A, Pilz S. J Clin Hypertens (Greenwich). 2016 Jul; 18(7):608-13.
5. PLoS One. 2017; 12(7): e0180512. Non-skeletal health effects of vitamin D supplementation: A systematic review on findings from meta-analyses summarizing trial data. Lars Rejnmark et al.
6. 25-Hydroxyvitamin D deficiency is independently associated with cardiovascular disease in the Third National Health and Nutrition Examination Survey.
Kendrick J, Targher G, Smits G, Chonchol M. Atherosclerosis. 2009 Jul; 205(1):255-60.
7. Arch Intern Med. 2008 Jun 23;168(12):1340-9. Dobnig H, Pilz S, Scharnagl H, Renner W, Seelhorst U, Wellnitz B, Kinkeldei J, Boehm BO, Weihrauch G, Maerz W.

8. Blood Press. 2017 Dec 18:1-7. Effect modification of hypertension on the association of vitamin D deficiency with severity of coronary stenosis. Li K, Zhao W, Wang L, Yang X, Yang X.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s