Hiszpanie wygrali! (z paradontozą)

Suplementacja ekstraktu z liści oliwnych wzbogaconego w oleuropeinę w ramach leczenia uzupełniającego poprawiła skuteczność terapii zapalenia przyzębia – ogłosili hiszpańscy naukowcy.

Takie obserwacje poczyniono w ramach podwójnie zaślepionego, randomizowanego, kontrolowanego placebo badania klinicznego o nazwie OLIVAGING (gra słów, skrót od OLIVE – oliwa oraz AGING – starzenie się). 

Zapalenie przyzębia (parodontoza) to przewlekła choroba o podłożu bakteryjnym, która niszczy tkanki otaczające i utrzymujące ząb – w tym dziąsła oraz kość żuchwy i szczęki. Główną przyczyną jest zalegająca płytka bakteryjna (kamień nazębny).

Choć choroba zaczyna się w jamie ustnej, ma poważne skutki ogólnoustrojowe. Bakterie z kieszonek dziąsłowych oraz produkowane przez organizm mediatory stanu zapalnego (cytokiny) nieustannie przedostają się do krwi, wywołując tlący się ogólnoustrojowy stan zapalny.

W podeszłym wieku, z powodu naturalnego osłabienia układu odpornościowego (tzw. immunosenescencji) destrukcyjny wpływ parodontozy na resztę ciała przybiera na sile i przyczynia się do postępu:

• chorób układu krążenia: dochodzi do uszkodzenia śródbłonka, co przyspiesza narastanie blaszek miażdżycowych. U seniorów zwiększa to ryzyko zawału serca oraz udaru;
• cukrzycy typu 2: przewlekły stan zapalny nasila insulinooporność, co utrudnia kontrolę glikemii, z kolei niestabilna cukrzyca przyspiesza niszczenie dziąseł (tworzy się błędne koło);
• otępienia i choroby Alzheimera: mikroorganizmy zakażające przyzębie lub ich fragmenty (lub toksyny) mogą przedostawać się do mózgu, gdzie działają neurotoksycznie, przyspieszają procesy neurodegeneracyjne, w tym pogorszenie pamięci;
• końcowym etapem parodontozy jest rozchwianie i utrata zębów. Ból i brak uzębienia u osób starszych uniemożliwiają prawidłowe gryzienie. Skutkuje to rezygnacją z twardych, pełnowartościowych produktów (warzywa, mięso) na rzecz miękkich, a to może prowadzić do niepełnowartościowej diety, anemii i sarkopenii.

Ekstrakty roślinne o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym mogą stanowić opcję uzupełniającą tradycyjną terapię. Stąd pomysł na wykorzystanie ekstraktu z oliwki europejskiej. 

W opisywanym badaniu wzięło udział 60 osób po 50 r.ż., losowo przydzielonych do grupy otrzymującej suplement lub placebo przez 120 dni. Badanie ukończyło 43 uczestników. W porównaniu z placebo grupa otrzymująca ekstrakt z oliwki osiągnęła większą redukcję głębokości kieszonek dziąsłowych i lepsze przyrosty poziomu przyczepu łącznotkankowego (parametry oceny periodontologicznej). 

Badacze ocenili także specyficzne związki biologicznie aktywne we krwi uczestników (profilowanie metabolomiczne). Obie grupy różniły się pod względem aż 17 metabolitów, przy czym kilka z nich (m.in. walina, kwas cynamonowy, kwas 10‑hydroksy-2-dekenowy, kortyzol) korelowało z poprawą stanu przyzębia. Sugeruje to, że suplementacja ekstraktu z oliwki wpływa na aktywność szlaków biologicznych związanych ze stanem zapalnym, stresem oksydacyjnym i homeostazą. Jest to obserwacja zgodna ze znanymi właściwościami farmakologicznymi oleuropeiny.

Suplementacja ekstraktem z liści oliwnych istotnie poprawiła zatem stan przyzębia w porównaniu z samym standardowym leczeniem. Redukcja głębokości kieszonek dziąsłowych oznacza mniejsze ryzyko postępu choroby. Lepszy przyrost przyczepu łącznotkankowego oznacza z kolei odbudowę/regenerację tkanek przyzębia (lub przynajmniej zahamowanie ich degeneracji). Oba te zjawiska zmniejszają ryzyko utraty zębów. 

Profilowanie metabolomiczne wskazuje, że oleuropeina działa wielotorowo – przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, immunomodulująco, a także wpływa na metabolizm aminokwasów i regulację hormonalną stresu. To wyjaśnia, dlaczego ekstrakt z liści oliwnych poprawiał gojenie tkanek przyzębia.

Suplementacja ekstraktem z oliwki (z odpowiednim stężeniem oleuropeiny) może wspomóc leczenie zapalenia przyzębia – ale nie zastępuje wizyty u stomatologa, skalingu czy codziennej higieny jamy ustnej.

Na podstawie

Forbes-Hernández TY, Vargas-Corral FG, Bullón B, Rivas-García L, Lipari V, Giampieri F, Grosso G, Battino M, Bullón P, Quiles JL. Adjuvant treatment with an oleuropein-enriched olive leaf extract improves periodontal outcomes in older adults with periodontitis: Metabolomic insights from a randomized controlled trial. Phytomedicine. 2026 Jul;156:158222. doi: 10.1016/j.phymed.2026.158222. Epub 2026 Apr 19. PMID: 42061085.