Czarnuszka, glukoza, jajniki

Suplementacja ekstraktu z czarnuszki siewnej wiązała się z poprawą metabolizmu węglowodanów u nastolatek z zespołem policystycznych jajników. Takie obserwacje poczynili autorzy z Uniwersytetu Nauk Medycznych w Gonabadzie (Iran).

Naukowcy opublikowali niedawno rezultaty wtórnej analizy danych z randomizowanego, kontrolowanego badania klinicznego przeprowadzonego między marcem 2022 a marcem 2023 roku. Udział w nim wzięło 116 dziewcząt w wieku 12-18 lat z rozpoznaniem zespołu policystycznych jajników. Uczestniczki losowo przydzielono do jednej z dwóch grup: grupa interwencyjna otrzymywała przez 16 tygodni ekstrakt z czarnuszki siewnej w dawce 1 g dziennie, podczas gdy grupa kontrolna otrzymywała w tym samym okresie medroksyprogesteron w dawce 10 mg dziennie przez 10 dni na cykl menstruacyjny.

Badanie ukończyły 103 uczestniczki (50 w grupie czarnuszki i 53 w grupie kontrolnej). Na początku badania obie grupy nie różniły się istotnie pod kątem stężenia glukozy na czczo, ale grupa kontrolna miała wyższy poziom glukozy po godzinie i po dwóch godzinach od posiłku. Suplementacja czarnuszki wiązała się z istotnie lepszą redukcją glikemii na czczo oraz w dwie godziny po posiłku w porównaniu z grupą kontrolną.

Kontrola glikemii u nastolatek z zespołem policystycznych jajników jest o tyle istotna, że insulina nasila objawy choroby i zaburza owulację, a po osiągnięciu dorosłości kobiety te mają zwiększone ryzyko m.in. cukrzycy typu 2. Wyrównywanie glikemii nie tylko wpływa na objawy, ale i ma znaczenie profilaktyczne w wieloletniej perspektywie.

Nawet szczupłe nastolatki z zespołem policystycznych jajników mogą mieć zaburzoną gospodarkę węglowodanową. Lepsza kontrola glikemii może poprawiać przebieg choroby: normalizacja poziomu insuliny i glukozy wiąże się z redukcją produkcji androgenów, poprawą cery, regulacją cyklu miesiączkowego i łatwiejszym odchudzaniem (a także poprawą obrazu jajników w USG). Stąd podstawą leczenia jest ruch, dieta i metformina (lek poprawiający metabolizm glukozy). Dobre wyrównanie glikemii w wieku nastoletnim zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości i zwiększa szansę na zajście w ciążę (nastolatki z zespołem policystycznych jajników są grupą podwyższonego ryzyka zaburzeń metabolizmu węglowodanów, jak również niepłodności). Po stabilizacji stężenia glukozy nierzadko obserwuje się poprawę w zakresie energii życiowej, pamięci, nastroju i łatwiejszą kontrolę apetytu.

Zdaniem autorów omawianego badania czarnuszka może stanowić podejście komplementarne, tj. uzupełniające strategie ukierunkowane na kontrolę glikemii u nastolatek z zespołem policystycznych jajników. Niezbędne są jednak dalsze badania z większymi grupami i dłuższym okresem obserwacji.

Na podstawie
Mahmoudian A, Ashouri A, Mohammadzadeh F, Rahmani Bilandi R, Dashti S, Bahri N. Effect of Nigella sativa-L supplementation on glycemia in adolescent polycystic ovarian syndrome: secondary analysis of a randomized controlled trial study. J Ovarian Res. 2025 Mar 7;18(1):46. doi: 10.1186/s13048-025-01634-1. PMID: 40055705; PMCID: PMC11887340.