Zioła w łuszczycy

Dermatolog powinien uwzględniać preparaty ziołowe w opiece nad chorymi na łuszczycę i włączyć możliwość ich wykorzystania do decyzji podejmowanych wspólnie z pacjentami – uważają naukowcy z Niemiec, którzy podsumowali aktualną wiedzę nt. skuteczności ziół popartej badaniami naukowymi. 

Łuszczyca to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która głównie dotyczy skóry, ale może także zajmować stawy (wtedy mówimy o łuszczycowym zapaleniu stawów). W łuszczycy dochodzi do nadmiernego namnażania się komórek naskórka (keratynocytów), co prowadzi do tworzenia zgrubiałych regionów (szczególnie na łokciach, kolanach, owłosionej skórze głowy, dolnej części pleców) pokrytych srebrzystą łuską („blaszki łuszczycowe”).

Nie ma leku, który da całkowite wyleczenie, terapia ma celu złagodzenie objawów i wydłużenie okresów remisji. Wykorzystuje się leki miejscowe (m.in. sterydy, analogi witaminy D, maści keratolityczne), fototerapię (naświetlanie UVB lub terapię PUVA [psoralen + UVA]), w cięższych postaciach podaje się ogólnie retinoidy (acytretyna), leki immunosupresyjne, leki biologiczne. Duże znaczenie ma zmiana stylu życia (normalizacja masy ciała, odstawienie używek, kontrola stresu). 

Jak szacują autorzy omawianego przeglądu, nawet ok. 70 proc. chorych wykorzystuje też metody komplementarne, nierzadko z uwagi na niedogodności terapii konwencjonalnej. Stąd pomysł na podsumowanie wiedzy o wynikach badań nad terapiami ziołowymi w łuszczycy. Do przeglądu włączono randomizowane badania kliniczne (z wyłączeniem homeopatii i niektórych metod medycyny Dalekiego Wschodu), w których oceniano skuteczność naturalnych preparatów w łagodzeniu objawów łuszczycy. Takich badań autorzy zidentyfikowali 20, z łącznym udziałem 1115 dorosłych chorych (przegląd nie objął badań z udziałem dzieci!).

Część z badań testowała terapie miejscowe, w postaci maści, żeli, kremów zawierających fitoekstrakty. Do skutecznych środków z tej grupy należały (przy czym najlepiej udokumentowaną skuteczność mają pierwsze trzy):

• aloes;
• mahonia szerokolistna;
• indygo (Indigofera tinctoria L.); 
• kurkuma;
• rumianek;
• dziurawiec.

Znacznie mniej badań przeprowadzono, testując fitoterapią ogólną. W tej grupie korzyści przynosiła doustna kurkumina jako uzupełnienie maści z metyloprednizolonem. 

Przegląd wskazuje, że pewne terapie roślinne mają potencjał do wspomagania leczenia łuszczycy. Trzeba pamiętać o ostrożności ich stosowania w praktyce klinicznej z uwagi na ograniczone dowody naukowe i ograniczenie badanych populacji do osób dorosłych. 

Konieczna jest zatem indywidualizacja decyzji terapeutycznych, jak również uwzględnianie potrzeb pacjenta, celów leczenia oraz, jak zawsze, wyważenie korzyści i ryzyka. Autorzy podkreślają, że fitopreparaty mogą pełnić rolę wspomagającą i pierwszeństwo należy się lekom dokładnie przebadanym (co z kolei rodzi konieczność prowadzenia dalszych badań nad wykorzystaniem fitoterapeutyków w łuszczycy). 

Na podstawie

Anheyer M, Cramer H, Ostermann T, Längler A, Anheyer D. Herbal medicine for treating psoriasis: A systematic review. Complement Ther Med. 2025 Jun;90:103173. doi: 10.1016/j.ctim.2025.103173. Epub 2025 Apr 8. PMID: 40210174.