Witamina D dla seniora: codziennie czy nie?

Grupa Badawcza i Informacyjna ds. Osteoporozy (GRIO, Groupe de Recherche et d’Information sur les Ostéoporoses) wydała rekomendacje co do sposobów suplementacji witaminy D u osób starszych, szczególnie tych z osteoporozą lub zagrożonych jej wystąpieniem. Główną uwagę zwracają na konieczność codziennej suplementacji, która powinna być standardem, jeśli tylko jest dostępna.

Analiza danych z literatury fachowej wskazała bowiem przewagę codziennej suplementacji nad suplementacją dużymi dawkami, ale w większych odstępach. Ta druga strategia może bowiem zwiększać ryzyko upadków, złamań i przedwczesnej śmierci w niektórych grupach, natomiast codzienne mniejsze dawki, rzędu 800–1000 j. w połączeniu z wapniem zmniejszają liczbę upadków i złamań pozakręgowych u starszych osób z niedoborem witaminy D, o kilka do kilkunastu procent (uwaga: dawki mniejsze lub większe nie zapewniały takiego efektu, natomiast dawki większe niż 4800 j., ryzyko to wręcz zwiększały). Możliwe, że przyczyną jest uruchamianie w organizmie procesów inaktywacji witaminy D (np. hydroksylacji w pozycji 24, syntezy FGF23), co ma teoretycznie zabezpieczać organizm przed jej nadmiarem, ale i skutkuje tkankowymi niedoborami witaminy D. 

U pacjentów z osteoporozą lub zagrożonych jej wystąpieniem zaleca się zatem:

• pomiar stężenia 25(OH)D przed rozpoczęciem suplementacji 
• dostosowanie dawkowania witaminy D (z ewentualną optymalizacją podaży wapnia) tak, aby osiągnąć stężenie 25(OH)D między 30 a 60 ng/ml, takie bowiem jest niezbędne do utrzymania równowagi procesów mineralizacji kości;
• rekomenduje się natomiast stosowanie wstępnej dawki nasycającej, zwłaszcza u osób wymagających szybkiego uzupełnienia zapasów witaminy D (tj. z objawami osteomalacji lub gdy stężenie 25(OH)D jest mniejsze niż 12 ng/ml, lub jeśli planowana jest terapia z użyciem silnych leków antyresorpcyjnych). Po podaniu dawki nasycającej można przejść na dawkę podtrzymującą.

Autorzy rekomendacji są zdania, że suplementację z użyciem dużych dawek stosowanych rzadziej niż raz dziennie można rozważać w sytuacji braku dostępu do preparatów zawierających mniejsze dawki przeznaczone do codziennego stosowania. 

Na podstawie

Pickering ME, Souberbielle JC, Boutten A, Breuil V, Briot K, Chapurlat R, Fardellone P, Javier RM, Koumakis E, Cortet B; Groupe de Recherche et d’Information sur les Ostéoporoses (GRIO). Daily or intermittent vitamin D supplementation in patients with or at risk of osteoporosis: Position statement from the GRIO. Joint Bone Spine. 2025 Feb 18;92(3):105858. doi: 10.1016/j.jbspin.2025.105858. Epub ahead of print. PMID: 39978583.