Niech nie zawodzi pamięć

Dwójka autorów z indyjskich ośrodków medycznych w Jhansi opublikowała rezultaty badania klinicznego z użyciem komercyjnego ekstraktu z witanii ospałej (ashwagandy) zawierającego aktywny metabolit sominon [1]. Celem była ocena skuteczności i bezpieczeństwa takiej suplementacji u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. 

Łagodne zaburzenia poznawcze to stan, w którym występują problemy z funkcjami poznawczymi, takimi jak pamięć, myślenie, koncentracja czy orientacja przestrzenna. Nie są one jednak na tyle poważne, by znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie  i nie spełniają kryteriów rozpoznawania otępienia (demencji). Przykładem może być zapominanie niedawnych wydarzeń, trudności w doborze słów, problemy z planowaniem lub rozwiązywaniem problemów.

Łagodne zaburzenia poznawcze mogą, ale nie muszą być etapem przejściowym między normalnym starzeniem a demencją (np. chorobą Alzheimera). Ważne, aby dbać o odpowiednią dietę, aktywność fizyczną i umysłową. Naukowcy szukają pomocy także wśród ziół i suplementów diety, stąd próba oceny przydatności ekstraktu z ashwagandhy, produktu tradycyjnie kojarzonego w Indiach z korzystnym wpływem na umysł. 

Badanie miało charakter randomizowany, podwójnie zaślepiony. Uczestnikami było 40 osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Otrzymywali ekstrakt standaryzowany na obecność sominonu, w dawce 250 mg dziennie (albo placebo). Interwencja trwała 60 dni. Zmiany w zakresie pamięci i funkcji poznawczych oceniano po 30 i 60 dniach za pomocą kilku testów neuropsychologicznych. 

Po tym czasie u osób przyjmujących aktywny preparat stwierdzono istotnie lepsze wyniki w zakresie pamięci bezpośredniej, ogólnej i roboczej oraz przetwarzania wzrokowo-przestrzennego (poprawa rzędu od kilku, kilkunastu proc. po 30 dniach do 20-30 proc. po 60 dniach, zależnie od testu).

Autorzy wnioskują, że zastosowana suplementacja okazała się skuteczna w zakresie usprawniania pamięci, uwagi oraz szybkości przetwarzania informacji u dorosłych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi.

Sominon, aglikon witanozydu IV (alkaloid witanii ospałej) może wzmacniać plastyczność neuronów poprzez aktywację szlaku związanego z receptorami dla czynnika neurotropowego. Wykazano w badaniach laboratoryjnych, że poprawia zdolność zapamiętywania u zdrowych zwierząt [2]. Omawiane tu badanie kliniczne sugeruje, że efekty takie można zaobserwować również u ludzi z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Konieczne są dalsze badania mające potwierdzić te obserwacje oraz ustalić przydatność takiej suplementacji w innych sytuacjach klinicznych (np. u osób zdrowych albo w chorobie Alzheimera). 

Na podstawie

1. Rai HP, Mishra DN. Effect of ashwagandha (Withania somnifera) extract with Sominone (Somin-On™) to improve memory in adults with mild cognitive impairment: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. J Psychopharmacol. 2025 Apr;39(4):350-363. doi: 10.1177/02698811251324377. Epub 2025 Mar 18. PMID: 40099725.
2. Tohda C, Joyashiki E. Sominone enhances neurite outgrowth and spatial memory mediated by the neurotrophic factor receptor, RET. Br J Pharmacol. 2009 Aug;157(8):1427-40. doi: 10.1111/j.1476-5381.2009.00313.x. Epub 2009 Jul 8. PMID: 19594760; PMCID: PMC2765306.