Nutraceutyk dla chorego serca

Koenzym Q10 istotnie wspomaga leczenie niewydolności serca – są to wnioski z niedawnej metaanalizy przeszło 30 badań klinicznych, którą przeprowadzili naukowcy z ośrodków medycznych w Nanjing i Jiangsu (Chiny).

Niewydolność serca to stan, w którym serce nie jest w stanie dostarczać (jako pompa) dostatecznej ilości krwi, aby zaspokoić potrzeby różnych narządów (i przy okazji nie jest w stanie odbierać wystarczającej ilości krwi żylnej). Stan ten może być konsekwencją najróżniejszych chorób prowadzących do osłabienia lub przerostu mięśnia sercowego, np. choroby wieńcowej, wady zastawkowej, zaburzeń rytmu serca, pierwotnych chorób mięśnia sercowego.

Objawy niewydolności serca to m.in. duszność, łatwe męczenie się, obrzęki, kaszel. W zaawansowanym stadium choroba dramatycznie ogranicza zdolność do poruszania się i wykonywania czynności dnia codziennego (nawet z zakresu podstawowej higieny). Leczenie jest wielotorowe, stosuje się zarówno leki (i to z różnych grup), jak i dietę, zmiany stylu życia (odstawienie używek, likwidacja stresu, regularna aktywność dostosowana do stanu klinicznego), elektroterapię, rehabilitację (leczenie ruchem), zabiegi chirurgiczne (aż do przeszczepienia serca). Wśród suplementów diety do najlepiej przebadanych należy koenzym Q10 i właśnie jemu poświęcono omawianą analizę.

Wyniki zbiorczej analizy danych wskazują, że w grupach stosujących suplementację koenzymu Q10 odnotowano:

• mniejsze ryzyko (w okresie obserwacji) zgonu niezależnie od przyczyny (o ok. 35%);
• rzadsze hospitalizacje z powodu niewydolności serca (redukcja o połowę);
• lepsze wyniki testu 6-minutowego marszu;
• poprawę objawową w skali NYHA (podstawowa skala kliniczna określająca stopień niewydolności serca);
• mniejsze stężenia mózgowego peptydu natriuretycznego;
• lepszą frakcję wyrzutową lewej komory serca.

Dowody na pierwsze trzy korelacje mają jakość pośrednią, siła dowodów kolejnych obserwacji jest niska (ocena siły dowodów pochodzących z badań klinicznych pozwala m.in. oszacować prawdopodobieństwo zmiany wynikających z nich stwierdzeń wraz z publikacją kolejnych wyników badań).

Koenzym Q10 (ubichinon) należy do grupy tzw. energetyków miokardialnych, czyli związków, które odgrywają ważną rolę w produkcji energii w komórkach mięśnia sercowego (kardiomiocytach). Serce ma bardzo duże zapotrzebowanie energetyczne, wymaga stałej dostępności ATP (adenozynotrifosforanu), który jest wytwarzany w mitochondriach i jest swoistą baterią umożliwiającą zachodzenie procesów biologicznych wymagających energii.

Koenzym Q10 pełni rolę przenośnika elektronów, co jest kluczowe dla efektywnego wytwarzania energii i ATP w komórkach w trakcie metabolizowania składników odżywczych (np. glukozy, kwasów tłuszczowych). Ma również inne działania (antyoksydacyjne, przeciwzwłóknieniowe), które mogą przyczyniać się do poprawy stanu klinicznego oraz polepszać rokowanie pacjentów z chorobami serca i naczyń (w tym z niewydolnością serca).

Na podstawie
Xu J, Xiang L, Yin X, Song H, Chen C, Yang B, Ye H, Gu Z. Efficacy and safety of coenzyme Q10 in heart failure: a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Cardiovasc Disord. 2024 Oct 26;24(1):592. doi: 10.1186/s12872-024-04232-z. PMID: 39462324; PMCID: PMC11515203.