Witamina D i odporność wrodzona

Odpowiedni poziom aktywnej postaci witaminy D w surowicy może zapobiegać ostrym infekcjom dróg oddechowych. Za tym efektem może stać wpływ witaminy D na wytwarzanie katelicydyny, peptydu z grupy białek przeciwdrobnoustrojowych. 

Katelicydyna jest produkowana przez komórki nabłonka i komórki układu odpornościowego w odpowiedzi na infekcje. Działa przeciwdrobnoustrojowo, uszkadzając błony komórkowe patogenów. Jest to element układów odporności wrodzonej, tj. działających jako pierwsza linia obrony, niezależna od rodzaju atakującego mikroorganizmu (tzw. odporność nieswoista).

O tym, że niedobór witaminy D wiąże się z gorszym wytwarzaniem katelicydyny i zwiększonym ryzykiem ostrych zakażeń dróg oddechowych, świadczą wyniki badania przeprowadzonego wśród przeszło 400 fińskich rekrutów przebywających w obozie szkoleniowym. Badanie miało na celu zbadanie wpływu suplementacji witaminy D (800 j.) na częstość infekcji. Takiego wpływu nie udało się uwidocznić, prawdopodobnie z racji zbyt małej grupy ostatecznie przebadanej (zbyt wielu rezygnujących). To, co jednak zaobserwowano, to że wyjściowo zbyt niski poziom aktywnej formy witaminy D we krwi (<50 nmol/l) wiązał się z ponaddwukrotnie zwiększonym ryzykiem infekcji i dłuższymi nieobecnościami, co z kolei korelowało ze zmniejszonymi (też dwukrotnie) stężeniami katelicydyny we krwi. Pozwala to wnioskować, że brak witaminy D osłabia jeden z mechanizmów odporności wrodzonej. Jest to argument za suplementacją witaminy D w okresie jesienno-zimowym, kiedy zwiększone jest ryzyko infekcji.

Ciekawe są też informacje o stopniu niedoboru witaminy D u uczestników tego badania – młodych mężczyzn, przebywających w tych samych warunkach, otrzymujących tę samą dietę. W styczniu niedobór witaminy D miała jedna trzecia z nich, a w marcu już połowa. 

Na podstawie

Laaksi A, Kyröläinen H, Pihlajamäki H, Vaara JP, Luukkaala T, Laaksi I. Effects of Vitamin D Supplementation and Baseline Vitamin D Status on Acute Respiratory Infections and Cathelicidin: A Randomized Controlled Trial. Open Forum Infect Dis. 2024 Aug 27;11(9):ofae482. doi: 10.1093/ofid/ofae482. PMID: 39301110; PMCID: PMC11412237.