Suplementacja dla tarczycy

Skandynawscy naukowcy zbadali, jaki wpływ na wybrane parametry zdrowotne ma suplementacja selenu z koenzymem Q10. Oprócz znanego już z wcześniejszych badań korzystnego wpływu na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych wykazano, że połączenie takie usprawnia czynność tarczycy. 

W analizie uwzględniono dane uzyskane od 414 osób poddanych prospektywnej obserwacji. U wszystkich oceniono wyjściowe stężenie hormonów tarczycy (fT3, fT4, rT3), TSH (hormon przysadki stymulujący tarczycę), po czym zastosowano suplementację: selen pochodzenia drożdżowego (200 µg dziennie) i koenzym Q10 (200 mg dziennie). Po 4 latach ponownie oceniono stężenie hormonów, a także śmiertelność i jakość życia związaną ze zdrowiem. Początkowo stężenie selenu w osoczu było niskie, średnio 67 µg/l, co odpowiadało szacowanemu spożyciu 35 µg dzienie (powinno być półtora raza większe). 

Osoby mające najniższe wyjściowe stężenia selenu miały także niższe stężenia hormonów tarczycy oraz wyższe – TSH (co można próbować wiązać z gorszą czynnością tarczycy w porównaniu z osobami spożywającymi większe ilości selenu). 

Aktywna suplementacja wiązała się po 4 latach  z istotnym wzrostem stężeń hormonów tarczycy (fT3 i rT3), obniżeniem poziomów fT4 i TSH. W grupie placebo wartości TSH i fT4 powyżej mediany były związane ze wzrostem ryzyka zgonu ocenianym w perspektywie 10 lat. Ten efekt nie występował jednak w grupie suplementowanej. Podobnie zachowywały się wskaźniki jakości życia. 

Zmiany stężeń hormonów tarczycy obserwowane w tym badaniu można wyjaśnić zwiększoną aktywnością dejodynaz. Autorzy podejrzewają, że znaczna część starszych uczestników badania mogła cierpieć na subkliniczną niedoczynność tarczycy związaną z niedoborem selenu.

Selen jest aktywnie wychwytywany przez tarczycę; na poziomie funkcjonalnym wchodzi w skład enzymów: zarówno chroniących przed stresem oksydacyjnym (peroksydazy glutationowej i reduktazy tioredoksynowej), jak i biorących udział w wytwarzaniu i regulacji wytwarzania hormonów tarczycy (dejodynaz). Niedobór selenu w diecie może prowadzić do zaburzeń tej regulacji, co potwierdzają badania obserwacyjne (niedostateczne stężenie selenu we krwi wiąże się z większym ryzykiem występowania niedoczynności tarczycy, choroby Hashimoto). Badania interwencyjne wskazują z kolei, że suplementacja selenu chroni przed wystąpieniem choroby Hashimoto i u chorych z niedoborem tego minerału ma działanie terapeutyczne (prawdopodobnie m.in. poprzez miejscowe działanie przeciwzapalne). 

Uzasadnieniem równoczesnej suplementacji selenu z koenzymem Q10 jest powiązanie aktywności ważnego selenoenzymu reduktazy tioredoksynowej z aktywacją koenzymu Q10. Z tego powodu niedobór selenu przyczynia się do niedoboru aktywnej formy koenzymu Q10. Może to mieć duże znaczenie u starszych osób, u których endogenna synteza koenzymu Q10 jest naturalnie, z powodu wieku, istotnie zmniejszona. 

Badania prowadzone od kilku lat przez Skandynawów dowodzą kardioprotekcyjnego znaczenia suplementacji selenu z koenzymem Q10. „Nowinką naukową” jest natomiast powiązanie selenu i koenzymu Q10 z regulacją aktywności hormonów tarczycy. Poprawa funkcjonowania tego gruczołu oraz uzupełnienie zapasów silnego antyoksydantu, jakim jest koenzym Q10, może przyczyniać się do zmniejszenia zagrożenia związanego z chorobami układu krążenia. 

Autorzy sądzą, że przed decyzją o leczeniu hormonalnym niedoczynności tarczycy można próbować uzupełnić zasoby selenu, i sprawdzić, czy doprowadziło to poprawy wskaźników czynności tarczycy. Może to mieć znaczenie zwłaszcza u osób starszych, zamieszkujących regiony ubogie w selen (jak Europa Środkowa i Skandynawia). 

Na podstawie

Alehagen U, Alexander J, Aaseth JO, Larsson A, Opstad TB. Supplementation with selenium and coenzyme Q10 in an elderly Swedish population low in selenium – positive effects on thyroid hormones, cardiovascular mortality, and quality of life. BMC Med. 2024 May 7;22(1):191. doi: 10.1186/s12916-024-03411-1. PMID: 38714999; PMCID: PMC11077771.