Probiotyki w chorobie zapalnej jelit

Jaka jest efektywność bakterioterapii w chorobie Leśniowskiego-Crohna? Czy wszystkie probiotyki są równie skuteczne? Na te pytania odpowiada praca przeglądowa naukowców z oddziału chorób wewnętrznych Kalifornijskiego Instytutu Psychologii i Neurobiologii Behawioralnej.

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekła choroba zapalna jelit, która może dotyczyć dowolnego odcinka przewodu pokarmowego. Przebiega z rzutami i remisjami. Rzut zapalenia jelit objawia się silnymi, ostrymi bólami brzucha, biegunką, utratą masy ciała. Przyczyna nie jest w pełni poznana, podejrzewa się udział czynników zakaźnych lub środowiskowych u osób podatnych genetycznie. Zauważalny w tej chorobie jest negatywny wpływ stresu (może nasilać objawy). Leczenie obejmuje zarówno dietoterapię, jak i farmakoterapię, a w ciężkich przypadkach (np. z zapaleniem otrzewnej, powikłanych przetokami) konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Z uwagi na brak możliwości leczenia przyczynowego i nawrotowość choroby wielu chorych szuka pomocy w terapiach komplementarnych lub alternatywnych. Duże zainteresowanie budzi też probiotykoterapia. Autorzy omawianego przeglądu przeanalizowali dostępne badania naukowe dotyczącego tego tematu i doszli do następujących wniosków:

• niewiele probiotyków wspiera indukcję remisji w chorobie Leśniowskiego-Crohna;
• do najskuteczniejszych należy kefir (działa przeciwzapalnie i wybitnie poprawia jakość życia) oraz bakterie z gatunku Lactobacillus thermophilus, Bifidobacterium longum, Enterococcus faecalis oraz Bacillus licheniformis (działają przeciwbiegunkowo i poprawiają funkcje poznawcze już po krótkim czasie stosowania);
• nawrotom zapobiegał złożony preparat zawierający szczepy Streptococcus thermophilus, bifidobakterie (Bifidobacterium breve, B. animalis subsp. lactis), Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum, Lactobacillus paracasei,  L. helveticus, łagodził też objawy po resekcji chirurgicznej fragmentów jelita;
• w badaniach na zwierzętach skuteczne okazywały się też inne mikroorganizmy, np. drożdże Saccharomyces cerevisiae, specyficzne szczepy pałeczek fermentacji lekowej i bifidobakterii – te oczekują na przeprowadzenie badań klinicznych z oceną skuteczności. 

Co istotne, probiotyki są dość bezpieczne, działania niepożądane występują rzadko i są najczęściej łagodne. Dlatego wydają się atrakcyjną, wartą rozważenia opcją wsparcia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna. 

Na podstawie

Banoth D, Wali MH, Bekova K, Abdulla N, Gurugubelli S, Lin YM, Khan S. The Role of Oral Probiotics in Alleviating Inflammation, Symptom Relief, and Postoperative Recurrence and Their Side Effects in Adults With Crohn’s Disease: A Systematic Review. Cureus. 2023 Dec 21;15(12):e50901. doi: 10.7759/cureus.50901. PMID: 38259373; PMCID: PMC10801111.