Cholesterol: potencjalna przewaga suplementów

Fitosterole przyjmowane doustnie w formie kapsułek lub tabletek (czyli suplementów) mogą być przydatne u osób z zaburzeniami lipidowymi – uznali brazyliscy naukowcy. 

Suplementacja fitosteroli pomaga zmniejszyć stężenie cholesterolu we frakcji LDL („złego cholesterolu”), a to wedle współczesnej wiedzy powinno przekładać się na ryzyko powikłań ze strony układu krążenia. Fitosterole są nutraceutykiem, który chętnie wykorzystują producenci tzw. żywności funkcjonalnej (dodawane są np. do produktów mlecznych i reklamowane jako produkty zmniejszające stężenie cholesterolu). Takie zastosowane wspierają wyniki badań naukowych, mniej natomiast wiadomo o tym, czy podobne efekty można uzyskać za pomocą suplementów diety z fitosterolami. Tymczasem wykorzystanie fitosteroli w suplementach ma potencjalne przewagi w stosunku do żywności funkcjonalnej – głównie łatwość i precyzję dawkowania (oraz ocenę skuteczności).

Jak się okazuje, fitosterole w suplementach również są skuteczne. Takie wnioski przyniósł dokonany przez autorów przegląd systematyczny badań klinicznych z wykorzystaniem tych nutraceutyków – w większości obserwowano pozytywne efekty. Redukcja stężenia cholesterolu w związku z suplementacją fitosteroli następowała dość szybko. Stopień redukcji wynosił od 3 do 7,5 proc. w przypadku całkowitego stężenia cholesterolu i 4-11 proc. w przypadku frakcji LDL. Korzystne efekty obserwowano zarówno w badaniach, w których fitosterole były jednym z elementów terapii (tzn. dołączane do zmian diety/stylu życia), jak i w tych, w których były jedyną interwencją. 

Fitosterole są występującymi naturalnie w roślinach substancjami, które są podobne w budowie do cholesterolu. Dzięki temu konkurują o to samo miejsce w transporcie w nabłonku jelitowym, ale nie są wchłaniane. Blokują przez to wchłanianie cholesterolu, który jest następnie wydalany z kałem. W ten sposób fitosterole przyczyniają się do obniżenia stężenia frakcji LDL cholesterolu. 

Z przeglądu dokonanego przez autorów wynika logiczny wniosek, że fitosterole powinny być (w związku z wyżej opisanym mechanizmem działania) przyjmowane z głównymi posiłkami w ciągu dnia, dwa albo trzy razy dziennie, a zwłaszcza zawierającymi duże ilości tłuszczu. Tłuszcz jest bowiem czynnikiem powodującym wstrzyknięcie żółci do światła przewodu pokarmowego, a ta z kolei zawiera cholesterol, którego wchłanianie usiłujemy przerwać fitosterolami – i mają wtedy szansę zadziałać, przerywając tzw. krążenie wątrobowo-jelitowe kwasów żółciowych (i cholesterolu). Idealnie by fitosterole w suplementacji były popijane wodą, aby ułatwić tworzenie miceli w treści pokarmowej. 

Na podstawie

Lôbo IMB, Bordallo COS, Sacramento JM, Leite LO, Santana PDS. Phytosterol supplementation in capsules or tablets as adjunctive treatment for hypercholesterolemia: A systematic review of randomized controlled trials. Clin Nutr ESPEN. 2023 Oct;57:718-729. doi: 10.1016/j.clnesp.2023.08.022. Epub 2023 Aug 28. PMID: 37739728.