Omega-3: ochrona przed udarem mózgu

Kilkudziesięciu autorów z czołowych światowych ośrodków naukowych przeanalizowało wpływ kwasów omega-3 pochodzenia morskiego na ryzyko udaru. Prowadzono na ten temat różne prace, których wyniki nie były do końca jasne. Tym razem oceniono zbiorczo dane z 29 międzynarodowych badań kohortowych z łącznym udziałem przeszło 180 tys. osób. 

Wśród tych osób, obserwowanych przez kilkanaście lat, odnotowano 10 561 przypadków udaru, w tym ok. 80 proc. stanowiły udary niedokrwienne, a ok. 10 proc. udary krwotoczne. Autorzy korelowali ryzyko z zawartością kwasów omega-3 we krwi, przy czym uczestników podzielono na 5 grup (od najwyższej do najmniejszej zawartości w organizmie). 

Dla kwasu eikozapentaenowego (EPA) sytuacja przedstawia się następująco: w grupie z największymi jego zasobami ryzyko udaru ogólem było o 17 proc. mniejsze niż w grupie z najmniejszymi zasobami EPA, przy czym za efekt ten odpowiadało głównie zmniejszenie częstości udarów niedokrwiennych. 

W przypadku kwasu dokozaheksaenowego analogiczne porównanie wskazało na zmniejszenie ryzyka udaru o 12 proc. (w tym o 14 proc. udaru niedokrwienego). 

Zawartość kwasów EPA i DHA w organizmie nie korelowała natomiast z ryzykiem udaru krwotocznego.  

Co istotne, na efekt ochronny związany z udarami niedokrwiennymi nie wpływało rozpoznanie migotania przedsionków ani miażdżycy. 

Rybie kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 mają działanie przeciwzapalne, hamują agregację płytek krwi, poprawiają metabolizm lipidów, wpływają korzystnie na ściany naczyń tętniczych i ciśnienie krwi oraz na czynność serca. Wszystkie te mechanizmy mogą odpowiadać za stwierdzone w tej pracy zmniejszenie ryzyka udaru niedokrwiennego. Taki typ udaru powodowany jest najczęściej zatorem (np. skrzepliną oderwaną z serca – typowo skrzepliny takie tworzą się u osób z migotaniem przedsionków) lub zakrzepem tworzącym się na blaszce miażdżycowej w naczyniu zaopatrującym mózg. 

Badanie to po części rozwiewa obawy związane  z postulowanym działaniem krwotocznym kwasów omega-3. Obawiano się bowiem, że duże dawki mogą zwiększać ryzyko krwawień, wśród których udar krwotoczny jest jednym z najpoważniejszych. W tej dużej grupie uczestników nie stwierdzono korelacji między spożyciem kwasów omega-3 a częstością udarów krwotocznych, co oznacza, że nie wykazano efektu ochronnego, ale i nie wykazano, by kwasy omega-3 zwiększały ryzyko. Nadal jednak dawki kwasów omega-3 należy ustalać wspólnie ze specjalistą, po ocenie indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta. 

Na podstawie

O’Keefe JH, Tintle NL, Harris WS, O’Keefe EL, Sala-Vila A, Attia J, Garg GM, Hure A, Bork CS, Schmidt EB, Venø SK, Chien KL, Chen YA, Egert S, Feldreich TR, Ärnlöv J, Lind L, Forouhi NG, Geleijnse JM, Pertiwi K, Imamura F, de Mello Laaksonen V, Uusitupa WM, Tuomilehto J, Laakso M, Lankinen MA, Laurin D, Carmichael PH, Lindsay J, Leander K, Laguzzi F, Swenson BR, Longstreth WT, Manson JE, Mora S, Cook NR, Marklund M, Melo van Lent D, Murphy R, Gudnason V, Ninomiya T, Hirakawa Y, Qian F, Sun Q, Hu F, Ardisson Korat AV, Risérus U, Lázaro I, Samieri C, Le Goff M, Helmer C, Steur M, Voortman T, Ikram MK, Tanaka T, Das JK, Ferrucci L, Bandinelli S, Tsai M, Guan W, Garg P, Verschuren WMM, Boer JMA, Biokstra A, Virtanen J, Wagner M, Westra J, Albuisson L, Yamagishi K, Siscovick DS, Lemaitre RN, Mozaffarian D. Omega-3 Blood Levels and Stroke Risk: A Pooled and Harmonized Analysis of 183 291 Participants From 29 Prospective Studies. Stroke. 2024 Jan;55(1):50-58. doi: 10.1161/STROKEAHA.123.044281. Epub 2023 Dec 22. PMID: 38134264; PMCID: PMC10840378.