Witamina D: konsensus ukraiński

Specjaliści różnych dziedzin, lekarze i naukowcy z Ukraińskiej Akademii Nauk Medycznych i innych ośrodków naukowych opublikowali konsensus postępowania w niedoborach witaminy D u dorosłych. 

Są to pierwsze tego typu oficjalne zalecenia stworzone specyficznie z myslą o populacji Ukrainy. Autorzy zalecają:

• prowadzenie akcji szerzących wiedzę o znaczeniu niedoboru witaminy D;
• badania przesiewowe u osób z grupy podwyższonego ryzyka niedoboru witaminy D;
• docelowe stężenie 25-hydroksywitaminy D we krwi w zakresie 75-125 nmol/l (30-50 ng/ml);
• od października do kwietnia: profilaktyczną suplementację witaminy D w dawce 800-2000 j. u młodych, ogólnie zdrowych osób i w dawce 3-5 tys. j. w grupach szczególnego ryzyka;
• w przypadku osób starszych lub unieruchomionych – niższą dawkę profilaktyczną przez cały rok;
• w okresie ciąży i laktacji – niższą dawkę profilaktyczną niezależnie od pory roku;
• suplementację z użyciem witaminy D3, a u wegan lub wegetarian – witaminy D2;
• jeśli chodzi o leczenie rozpoznanego niedoboru witaminy D, opowiadają się za 1-3 miesięcznym podawaniem cholekalcyferolu (witaminy D3) w dawce 4000-10,000 j. dziennie (zależnie od sytuacji klinicznej), pod kontrolą stężenia 25-OH witaminy D, a następnie przejście na dawki podtrzymujące. 

Do grupy ryzyka należą:

• osoby o ciemnej karnacji;
• osoby otyłe;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• osoby po 60 r.ż.;
• osoby z bólami kostno-mięśniowymi;
• starsze osoby z wysokim ryzykiem upadków i złamaniami niskoenergetycznymi w wywiadzie;
• pacjenci z chorobami metabolicznymi układu kostnego (osteoporoza, osteomalacja);
• osoby unieruchomione (np. w sytuacji długotrwałego pobytu w szpitalu);
• pacjenci z niewydolnością wątroby lub nerek;
• pacjenci z zaburzeniami endokrynologicznymi (cukrzyca typu I i II, nadczynność przytarczyc, choroby tarczycy itp.);
• osoby z zespołami złego wchłaniania (choroby zapalne jelit, w tym jatrogenne, np. po radioterapii, mukowiscydoza, stany po operacjach bariatrycznych);
• pacjenci z przewlekłymi chorobami autoimmunologicznymi (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, stwardnienie rozsiane);
• pacjenci z nowotworami;
• osoby z chorobami ziarniniakowymi (sarkoidoza, gruźlica, histoplazmoza, beryloza, kokcydioidomykoza itp.);
• osoby stosujące długotrwale leki mające negatywny wpływ na metabolizm witaminy D (sterydy, leki przeciwpadaczkowe, leki hipolipemizujące, leki przeciwgrzybicze, leki przeciwwirusowe stosowane w zakażeniu HIV itp.).

W przypadku osteoporozy ważne jest po pierwsze sprawdzenie stężenia witaminy D przed rozpoczęciem terapii, a następnie suplementacja wapnia i witaminy D przez cały czas trwania terapii antyresorpcyjnej.  

To tylko ogólny przegląd najważniejszych punktów zaleceń. Rekomendujemy lekturę całego oryginalnego artykułu w celu szczegółowego zapoznania się ze stanowiskiem ukraińskich uczonych. 

Na podstawie

Grygorieva N, Tronko M, Kovalenko V, Komisarenko S, Tatarchuk T, Dedukh N, Veliky M, Strafun S, Komisarenko Y, Kalashnikov A, Orlenko V, Pankiv V, Shvets O, Gogunska I, Regeda S. Ukrainian Consensus on Diagnosis and Management of Vitamin D Deficiency in Adults. Nutrients. 2024 Jan 16;16(2):270. doi: 10.3390/nu16020270. PMID: 38257163.