Probiotyki w cukrzycy

Bakterie jelitowe: Bifidobacterium adolescentis, Bifidobacterium bifidum i Lactobacillus rhamnosus uczestniczą w regulacji poziomu glukozy we krwi oraz wpływają na aktywność systemowej reakcji zapalnej. Te ich właściwości sprawiają, że użyte jako probiotyki mogą wspierać leczenie zaburzeń metabolizmu, zwłaszcza cukrzycy typu 2. Naukowcy z Weill Cornell Medicine-Qatar w Katarze postanowili podsumować aktualną wiedzę o mechanizmach korzystnego wpływu tych mikroorganizmów na zdrowie.

Ważnym postulowanym od niedawna procesem patologicznym prowadzącym do rozwoju cukrzycy jest rozszczelnienie nabłonka jelitowego skutkujące m.in. wysiewem toksyn bakteryjnych do krwi i indukcją przewlekłego stanu zapalnego. Ten zaś ma wywoływać insulinooporność, która jest kluczowym ogniwem prowadzącym do wzrostu stężenia glukozy we krwi i niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki. Do insulinooporności może się także przyczyniać brak pewnych związków syntetyzowanych przez „dobre” bakterie jelitowe, np. krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. To sprawia, że probiotykoterapii, mającej przywracać równowagę składu mikroflory jelitowej, poświęca się coraz więcej uwagi.

Jak podają autorzy omawianej pracy, stwierdzono, że:

• suplementacja Bifidobacterium adolescentis zmniejsza glikemię u zdrowych ochotników;
• u chorych na cukrzycę typu 2 odnotowuje się redukcję populacji Bifidobacterium adolescentis;
• potrzeba sprawdzić, czy i jak suplementacja tego probiotyku wpływa na glikemię w cukrzycy;
• suplementacja Bifidobacterium bifidum korzystnie wpływała na metabolizm węglowodanów i tłuszczów w cukrzycy (co obserwowano przy dawce 2 mld CFU dziennie podawanej przez 12 tygodni), wykazano też, że suplementacja taka wiąże się z redukcją CRP (marker zapalenia);
• jeśli chodzi o Lactobacillus rhamnosus, to korzystny wpływ metaboliczny tego probiotyku obserwowano głównie w badaniach na zwierzętach i wymaga on potwierdzenia klinicznego.

Molekularne mechanizmy działania prometaboicznego bakterii są dość różnorodne i obejmują:

• zmniejszanie wydzielania cytokin prozapalnych przez komórki układu immunologicznego;
• stymulację wydzielania GLP-1 (glukagonopodobny peptyd typu 1, uczestniczy w hormonalnej regulacji metabolizmu oraz odczucia głodu/sytości)
• redukcję ilości tłuszczu magazynowanego w wątrobie i jamie brzusznej;
• wzrost aktywności układów antyoksydacyjnych (m.in. katalazy, dysmutazy nadtlenkowej, peroksydazy glutationu, reduktazy glutationowej);
• wpływ na wydzielanie adiponektyny (kolejny hormon uczestniczący w zarządzaniu energią przez organizm);
• wpływ na ekspresję enzymów uczestniczących w metabolizmie glukozy (glukozo-6-fosfatazy);
• przyczynianie się do zmian budowy kosmków jelitowych;
• stymulacja metabolizmu tłuszczów w mięśniach.

Godny odnotowania jest fakt, że metformina, podstawowy lek stymulujący metabolizm w cukrzycy typu 2, zmienia skład mikroflory jelit. Między innymi ułatwia wzrost populacji B. adolescentis i B. bifidum, których korzystny wpływ przedstawiono wyżej (ale również innych dobroczynnych bakterii). Ostatnio próbuje się łączyć probiotyki z metforminą. Połączenie takie ogranicza działania uboczne metforminy, co ułatwia chorym regularne przyjmowanie leku. Być może uda się też uzyskać efekt synergii w zakresie stymulacji metabolizmu. Trzeba oczekiwać wyników kolejnych badań klinicznych z tymi mikroorganizmami.

Na podstawie
Al-Ishaq RK, Samuel SM, Büsselberg D. The Influence of Gut Microbial Species on Diabetes Mellitus. Int J Mol Sci. 2023 May 1;24(9):8118. doi: 10.3390/ijms24098118. PMID: 37175825; PMCID: PMC10179351.