Prospektywne badanie przeprowadzone przez naukowców z ośrodków w Chinach i USA wskazuje, że istotne jest utrzymywanie prawidłowego poziomu witaminy D u chorych na cukrzycę. Zwalnia bowiem progresję powikłań ze strony układu krążenia. 

Celem badania było sprawdzenie, czy istnieje próg stężenia witaminy D we krwi, od którego dalsza suplementacja nie przyniosłaby już efektów. W tym badaniu hipotezę tę testowano w kontekście powikłań miażdżycy u chorych na cukrzycę. Jest to modelowy przykład przyspieszonego rozwoju miażdżycy: zaburzenia gospodarki węglowodanowej o nasileniu tak dużym, że upoważniają do rozpoznania cukrzycy, na tyle uszkadzają układ tętniczy, że wręcz zakłada się, że osoby takie mają chorobę wieńcową (nawet jeśli nie mają objawów). 

Danych dostarczyło prospektywne badanie obserwacyjne UK Biobank. Wybrano przeszło 15 tys. osób z cukrzycą typu 2, u których początkowo nie stwierdzano objawów powikłań ze strony układu krążenia. Mniej więcej dwie trzecie z nich miało wyjściowo niedostateczny poziom witaminy D we krwi (<50 nmol/l). W ciągu 11 lat obserwacji u 3,5 tys. doszło do jakiegoś incydentu naczyniowego. Analiza wskazała, że osoby z dużym (>75 nmol/l) stężeniem witaminy D zapadały na choroby sercowo-naczyniowe o jedną czwartą rzadziej niż niż, u których stężenie to było <25 nmol/l (podobny efekt dotyczył udaru, natomiast ryzyko choroby niedokrwiennej serca było jeszcze mniejsze). Korelacje te okazały się istotne i u osób bardziej podatnych genetycznie na rozwój choroby układu krążenia, i u mniej podatnych („dobre” geny w połączeniu z prawidłowym poziomem witaminy D zmniejszały ryzyko jeszcze wyraźniej). 

Analiza wskazała, że faktycznie można mówić o efekcie progowym witaminy D: w tej grupie pojawiał się przy stężeniach ok. 50 nmol/l. Po ich osiągnięciu zmniejszał się „przyrost” korzyści klinicznych. Wskazuje to na znaczenie, jakie dla przebiegu cukrzycy ma utrzymywanie prawidłowego zaopatrzenia w witaminę D i pozwala dodatkowo na pewną optymalizację strategii suplementacji: najważniejsze jest unikać niedoborów, natomiast przekraczanie dawek zapewniających górną granicę stężenia uznawanego za prawidłowe raczej nie zadziała znacząco lepiej, przynajmniej w badanym kontekście. 

Na podstawie

Wan Z, Geng T, Li R, Chen X, Lu Q, Lin X, Chen L, Guo Y, Liu L, Shan Z, Pan A, Manson JE, Liu G. Vitamin D status, genetic factors, and risk of cardiovascular disease among individuals with type 2 diabetes: a prospective study. Am J Clin Nutr. 2022 Jun 30:nqac183. doi: 10.1093/ajcn/nqac183. Epub ahead of print. PMID: 35771998.