Wsparcie przed sesją: badanie CRANMOOD

Czy codzienna suplementacja bogatym w polifenole sokiem żurawinowym poprawi  zdrowie psychiczne studentów uczelni wyższych? Odpowiedzi miało udzielić badanie CRANMOOD zaprojektowane przez naukowców z King’s College London (Wielka Brytania).

Miało ono charakter podwójnie zaślepiony, randomizowany, wzięło w nim udział 72 ogólnie zdrowych studentów ostatniego roku studiów wyższych (w wieku 20-25 lat). Uczestnicy spożywali codziennie przez 12 tygodni bogaty w polifenole napój żurawinowy lub placebo. 

Autorzy poszukiwali zmian nastroju, poziomu stresu, lęku i depresji, funkcji poznawczych oraz stężenia kortyzolu w ślinie. W eksploracyjnych analizach statystycznych stwierdzono, że 12-tygodniowe regularne spożywanie napoju żurawinowego istotnie zmniejszyło dobową wartość pola pod krzywą dla kortyzolu w ślinie oraz istotnie poprawiło zarówno pamięć krótkotrwałą, jak i fonologiczną pamięć krótkotrwałą (w porównaniu z placebo). Ta ostatnia to wyspecjalizowany system w  mózgu, który odpowiada za przetrzymywanie i powtarzanie informacji słownych oraz dźwięków w bardzo krótkim czasie (przez 1-3 sekundy). Ten rodzaj pamięci pozwala „odświeżać” dźwięki poprzez ciche powtarzanie ich w myślach. Działa np. w sytuacji, gdy próbujemy zapamiętać numer telefonu, i powtarzamy go w głowie przed zapisaniem. Jest kluczowa m.in. w nauce języków obcnych (kiedy usłyszymy nowe słowo pamięć fonologiczna krótkotrwała „przytrzymuje” ten ciąg dźwięków na tyle długo, aby mózg zdążył stworzyć ślad pamięciowy w pamięci długotrwałej).

Badanie przeprowadzono na zdrowych studentach ostatniego roku. Jest to grupa narażona na przewlekły stres (egzaminy, praca dyplomowa, przyszłość zawodowa…). Mimo że uczestnicy spożywający produkt na bazie żurawin mieli niższy poziom kortyzolu (obiektywny, biologiczny marker stresu), subiektywnie nie czuli się mniej zestresowani. Efekt suplementacji mógł być zbyt subtelny, by przełożyć się na subiektywną ocenę w skali kilku tygodni, możliwe też, że studenci byli na tyle przyzwyczajeni do wysokiego poziomu stresu, że nie zauważyli różnicy. 

Zmniejszenie dobowego pola pod krzywą stężenia kortyzolu w ślinie oznacza, że całkowita ekspozycja na kortyzol w ciągu dnia była zmniejszona. To korzystny efekt, sugerujący lepszą regulację osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Przewlekle podniesiony poziom kortyzolu wiąże się z zaburzeniami snu, osłabieniem odporności, obniżeniem nastroju, otyłością brzuszną. Jego redukcja może mieć długofalowe korzyści zdrowotne, nawet jeśli pacjent tego nie odczuwa.

Poprawa funkcji pamięci krótkotrwałej wskazuje na potencjalne wymierne korzyści dla studentów w sesji. Może być wynikiem:

• działania przeciwutleniającego polifenoli (ochrona neuronów przed stresem oksydacyjnym);
• zwiększenia przepływu krwi przez mózg (polifenole poprawiają funkcję śródbłonka);
• modulacją neuroprzekaźnictwa (np. dopaminergicznego, noradrenergicznego) – co wpływa na uwagę i pamięć roboczą.

Suplementacja żurawiną może wspierać regulację stresu i pamięć, ale nie należy oczekiwać natychmiastowej poprawy samopoczucia. W przewlekłym stresie żurawiny mogą być cennym uzupełnieniem diety, zwłaszcza w okresach wzmożonego wysiłku umysłowego (sesja, praca dyplomowa). Nie zastąpią jednak terapii farmakologicznej w depresji ani zaburzeniach lękowych.

Na podstawie

Kamarunzaman NNZ, Le Sayec M, Li Y, Cheok A, Wu H, Zhang Z, Xu Y, Mesnage R, Dalrymple K, Pariante CM, Borsini A, Vauzour D, Bajka B, Rodriguez-Mateos A. Effects of (poly)phenol-rich cranberry on mental health in university students: The CRANMOOD randomised controlled trial. Clin Nutr. 2026 Jul;62:106677. doi: 10.1016/j.clnu.2026.106677. Epub 2026 Apr 28. PMID: 42134099.