Nie chcemy kamieni (w moczu)

Suplement bogaty we flawonoidy cytrusowe wybitnie zmniejszył częstość nawrotów kamicy moczowej powodowanej krystalizacją szczawianu wapnia. Był przy tym dobrze tolerowany, może więc stanowić bezpieczne i opłacalne uzupełnienie profilaktyki nawrotów u części chorych. Takie wnioski przyniosło wieloośrodkowe badanie kliniczne przeprowadzone przez zespół urologów w Tajlandii. 

Kamica moczowa wywołana przez kryształy szczawianu wapnia to zdecydowanie najczęstsza postać kamicy nerkowej (70-80 proc. przypadków). Kamienie te są twarde, trudne do rozpuszczenia, a choroba wymaga nie tylko konsultacji urologa, ale i dietetyka – m.in. w celu wprowadzenia skutecznej profilaktyki (polegającej również na zmianie nawyków żywieniowych). Nawroty są bowiem bardzo częste, a każdy kolejny epizod niesie cierpienie i zwiększa ryzyko powikłań. Dietetyk zaleci odpowiednią podaż wapnia, ograniczenie źródeł kwasu szczawiowego, białka i soli kuchennej, picie dużej ilości wody… oraz dobrze będzie, gdy rozważy zwiększenie ilości cytrynianów. Związek ten utrudnia bowiem krystalizację kamieni szczawianowych.  

Dobrym źródłem cytrynianów i flawonoidów są owoce cytrusowe. Wyciągi z nich są pozbawione działań niepożądanych czystego cytrynianu potasu, mają też potencjał profilaktyczny. Jak zatem skuteczne mogą być? Na to pytanie odpowiada przedstawiane dziś badanie kliniczne. Autorzy przeprowadzili je w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa suplementu na bazie limonki w zapobieganiu nawrotom kamicy nerkowej w ciągu 2 lat. 

Badanie miało charakter podwójnie zaślepiony, randomizowany, kontrolowany placebo. Wzięło w nim udział 173 pacjentów z kamicą szczawianową po skutecznym usunięciu złogów, z sześciu szpitali. Badanie ukończyło 151 uczestników. Częstość nawrotów po 2 latach w grupie suplementowanej była istotnie niższa (14 proc.) w porównaniu z grupą placebo (45 proc.). Analiza Kaplana-Meiera wskazała na zmniejszenie ryzyka nawrotu kamicy o ok. 75 proc. Wykorzystany w badaniu nutraceutyk istotnie zmniejszył w moczu stężenie IL-8 (cytokina prozapalna) oraz 24-godzinne wydalanie białka, zarówno w porównaniu z wartościami wyjściowymi, jak i placebo. 

Za działanie produktu na bazie limonki może odpowiadać zwiększanie wydalania cytrynianu z moczem, alkalizacja moczu i zmniejszenie stanu zapalnego dróg moczowych (na co wskazuje obniżony poziom IL-8 w moczu i zmniejszenie białkomoczu). Nutraceutyk ten jest możliwy do rozważenia zwłaszcza u pacjentów nietolerujących konwencjonalnej terapii alkalizującej.

Wyniki wydają się spektakularne. Wciąż konieczne są dalsze badania, m.in. porównujące skuteczność badanego preparatu z terapią klasyczną oraz trwające dłużej: perspektywa profilaktyczna w kamicy moczowej mogłaby się rozciągać nawet na 5, 10 lat. 

Na podstawie

Dissayabutra T, Anegkamol W, Ratchanon S, Ungjaroenwathana W, Klinhom T, Sasivongsbhakdi T, Siriwattana P, Burami A, Wayakkanont U, Prapunwattana P, Tosukhowong P. Lime-based supplement reduces calcium oxalate stone recurrence: A multicenter randomized controlled trial. PLoS One. 2025 Dec 5;20(12):e0336892. doi: 10.1371/journal.pone.0336892. PMID: 41348736; PMCID: PMC12680185.