Probiotyk wsparciem dla chondroityny

Suplementacja probiotyków może zwiększać skuteczność siarczanu chondroityny w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stanu kolanowego. Takie wnioski przyniosło badanie kliniczne przeprowadzone przez autorów z Uniwersytetu Rolniczego w Mongolii Wewnętrznej (Chiny).

W badaniu uczestniczyło 65 kobiet po menopauzie, z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych. Przydzielono je w sposób losowy do grupy otrzymującej probiotyk i siarczan chondroityny lub do grupy kontrolnej (placebo i siarczan chondroityny). Suplementacja trwała 3 miesiące, po których wstrzymywano suplementację probiotyku i obserwowano całą grupę jeszcze przez miesiąc. Probiotyk zastosowany w tym badaniu zawierał szczep Bifidobacterium animalis subsp. lactis Probio-M8 w minimalnej dawce 50 mld CFU dziennie. 

Analiza wskazała, że leczenie skojarzone wiązało się z istotną redukcją wyników w skali Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (szeroko wykorzystywana skala oceniająca zaawansowanie choroby zwyrodnieniowej stawów) już po pierwszym miesiącu. Poprawa w stosunku do grupy placebo utrzymywała się aż do 4 miesiąca. W grupie probiotycznej zaobserwowano ponadto istotny spadek poziomu IFN-γ w surowicy oraz wzrost poziomu IL-4 i IL-10 (są to cytokiny o działaniu przeciwzapalnym, chroniące tkanki przed uszkodzeniem przez nadmierną reakcję zapalną). 

Analiza próbek kału wykazała istotne zmiany w mikrobiocie jelitowej w grupie osób stosujących probiotyk, w tym ograniczenie populacji bakterii potencjalnie niekorzystnych (Dorea) i wzrost liczebności gatunków potencjalnie korzystnych, m.in. B. animalis. Zmiany liczebności populacji tego mikroorganizmu były silnie skorelowane z punktacją w skali WOMAC. 

U osób przyjmujących probiotyk odnotowano też zmiany w zakresie metabolitów bakteryjnych w kale, w tym obniżony poziom cholesterolu i hipoksantyny.

Wydaje się, że probiotyk zadziałał poprzez modulację działania osi jelitowo-stawowej, prawdopodobnie za pośrednictwem regulacji szlaków zapalnych (przestawienia układu immunologicznego z „nastawienia prozapalnego” na „przeciwzapalne”). To doprowadziło do złagodzenia objawów, a efekt był większy niż działanie samej chondroityny w monoterapii. 

Badanie wskazuje, że modyfikacja mikrobiomu jelitowego za pomocą probiotyku może wspierać konwencjonalną terapię siarczanem chondroityny. Nie tylko uzyskano ciekawy efekt kliniczny (zmniejszenie bólu i sztywności stawów), ale także odkryto możliwy wielopoziomowy mechanizm działania takiego połączenia. 

Istotna i trwała poprawa objawowa pojawiająca się już po  miesiącu i utrzymująca się po zakończeniu suplementacji jest argumentem za rozważeniem powyższej interwencji. To najważniejszy rezultat z perspektywy pacjenta – probiotyk działał przeciwbólowo i poprawiał sprawność. Probiotyk promował też wzrost innych pożytecznych bakterii, które wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwzapalnym. Silna korelacja wzrostu liczebności B. animalis z poprawą objawową to z kolei argument za przyczynową rolą mikrobiomu: o chorobie zwyrodnieniowej stawów powoli przestajemy myśleć jak o „zużyciu chrząstki”, a zaczynamy ją traktować jak skutek reakcji zapalnej powiązanej z dysbiozą jelit. 

Ograniczeniem badania jest badana populacja (kobiety po menopauzie). Nie wiadomo, czy wyniki przekładają się na mężczyzn lub kobiety młodsze. Probiotyk badano wyłącznie jako dodatek do siarczanu chondroityny, nie wiadomo więc, jak zadziałałby w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami. Nie znamy też efektów długoterminowych probiotykoterapii. To wszystko rodzi konieczność prowadzenia dalszych badań. 

Na podstawie

Wang K, Wang H, Zhao Z, Shen X, Zhao J, Zhang H. Bifidobacterium animalis subsp. lactis Probio-M8 enhances chondroitin efficacy for knee osteoarthritis in postmenopausal women via the gut-joint axis. mSystems. 2025 Dec 17;10(12):e0086225. doi: 10.1128/msystems.00862-25. Epub 2025 Nov 28. PMID: 41313018; PMCID: PMC12710372.