Nutraceutyk w katarze siennym

Suchy wyciąg z ziaren owsa (Avena sativa L.) okazał się skuteczny jako wsparcie terapii alergicznego nieżytu nosa.

Alergiczny nieżyt nosa (dawniej: katar sienny) to stan zapalny błony śluzowej nosa wywołany alergią na różne unoszące się w powietrzu cząsteczki (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, zarodniki pleśni i in.). Układ odpornościowy „uznaje” je (błędnie) za groźne i wytwarza przeciw nim przeciwciała. Połączenie się takiego alergenu z przeciwciałem uruchamia reakcję alergiczną (w której dochodzi m.in. do uwolnienia histaminy), której skutkiem jest poszerzenie naczyń krwionośnych, drażnienie zakończeń nerwowych, rozwój zapalenia i w efekcie objawy: kichanie, wodnista wydzielina z nosa, świąd oraz uczucie zatkanego nosa (blokada spowodowana obrzękiem). Często towarzyszą im również objawy ze strony  spojówek, takie jak łzawienie, pieczenie i zaczerwienienie gałki ocznej, co znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Związki obecne w owsie wykazuje działanie przeciwhistaminowe, przeciwzapalne oraz przeciwutleniające. Wśród licznych substancji aktywnych wymienia się zwłaszcza beta-glukany i awenantramidy (obie grupy związków wpływają na czynność komórek układu immunologicznego, co uwidoczniono również w warunkach klinicznych). Ponadto owies jest wykorzystywany w perskiej medycynie ludowej w leczeniu objawów alergii. Celem opisywanego badania była ocena wpływu standaryzowanego wyciągu z ziaren owsa jako leczenia wspomagającego w alergicznym nieżycie nosa (kapsułka zawierała 300 mg ekstraktu standaryzowanego na 7% wag. związków fenolowych). 

Kapsułki z takim ekstraktem przygotowano specjalnie na potrzeby tego badania. Uczestnikami byli chorzy, których losowo przydzielono do grupy otrzymującej aktywną interwencję lub do grupy kontrolnej (odpowiednio jedna kapsułka wyciągu z owsa lub placebo, dwa razy dziennie, przez dwa tygodnie). Wszystkie te osoby otrzymywały również standardowe leczenie (doustne leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroid w aerozolu).

Po dwóch tygodniach zaobserwowano istotne statystycznie zmniejszenie zarówno częstości, jak i nasilenia objawów ze strony nosa. Suplementacja wiązała się z istotnie lepszą poprawą tych wyników w porównaniu z grupą kontrolną.

To, że u wszystkich pacjentów obserwowano poprawę, wynika ze skuteczności zastosowanego leczenia standardowego. Leki przeciwhistaminowe i sterydowe łagodzą objawy i w tym celu są stosowane. Dołączenie owsa może dawać dodatkowe korzyści, zwiększając skuteczność leków podstawowych. Owies może blokować sygnalizację związaną z wydzielaniem histaminy, zmniejszać stan zapalny i obrzęk błony śluzowej, może wreszcie chronić komórki przed uszkodzeniami związanymi z reakcją alergiczną. Wyniki badania sugerują, że te właściwości owsa faktycznie przekładają się na realną, mierzalną ulgę w objawach.

Badanie było krótkie (2 tygodnie) i dotyczyło konkretnego, standaryzowanego wyciągu. Nie oznacza to, że taki sam efekt uzyska się, spożywając, nawet regularnie, płatki owsiane. Skoncentrowany wyciąg w kapsułkach zawiera bowiem kontrolowane dawki konkretnych związków chemicznych. Konieczne są jednak badania z większymi grupami i dłużej trwające, aby potwierdzić uzyskane obserwacje.  

Na podstawie

Nasrpour Tahouneh F, Ansari Dogaheh M, Sharififar F, Dabaghzadeh F, Bazargan N, Ebrahimi S, Dehesh T, Ahmad F. Evaluating the effects of standardized hydroalcoholic extract of oat grains (Avena sativa L.) capsules as an adjunctive treatment on allergic rhinitis. Avicenna J Phytomed. 2026;16(1):1-13. doi: 10.22038/ajp.2025.26055. PMID: 41647446; PMCID: PMC12872066.