Ostrożnie w autoagresji

Ważne pytanie, czy substancje immunostymulujące są groźne w chorobach z autoagresji, nurtuje naukowców od lat. Dzięki pracy przeglądowej autorów z University of Pennsylvania Perelman School of Medicine w Filadelfii mamy wgląd w aktualny stan wiedzy na ten temat. Powinni się nim zainteresować chorzy na choroby autoimmunologiczne, którzy poszukują naturalnych środków wspierających leczenie. Okazuje się, że powinni bardzo ostrożnie rozważać suplementację – najlepiej wspólnie z lekarzem prowadzącym. Artykuł jest źródłem najnowszej wiedzy szczególnie dla dermatologów i reumatologów, którzy nierzadko mają pod opieką pacjentów z chorobami autoimmunologcznymi. 

Autorzy mieli na celu wskazać suplementy ziołowe o właściwościach immunostymulujących, które mają potencjał wywołać lub zaostrzyć konkretny rodzaj chorób z autoagresji, mianowicie choroby skóry o podłożu autoimmunologicznym. W tym celu przeprowadzili przegląd systematyczny badań opublikowanych przed sierpniem 2025 r., w których opisywano efekty immunostymulujące suplementów ziołowych in vitro, w badaniach na zwierzętach oraz w badaniach klinicznych. 

Z 469 wstępnie wybranych badań 227 dotyczyło różnych  suplementów ziołowych o działaniu immunostymulującym. Wśród nich 15 produktów ma spójne, solidne dowody uzyskane we wszystkich trzech typach badań, najlepiej poparte danymi. Należą do nich: 

• lucerna (alfalfa), 
• ashwagandha, 
• traganek (astragalus), 
• chlorella, 
• jeżówka (echinacea), 
• czosnek, 
• żeń-szeń, 
• ekstrakt z zielonej herbaty, 
• morwa indyjska (Noni), 
• lukrecja,
• jemioła, 
• grzyb reishi,
• tarczyca bajkalska, 
• spirulina,
• guduchi (tinospora)**. 

Są to produkty, które faktycznie mają działanie „pobudzające” układ odpornościowy i jest ono w ich przypadku najlepiej udokumentowane. Wydaje się więc, że nie bez powodu wchodzą w skład suplementów reklamowanych jako „wsparcie odporności” i mają wspólne mechanizmy prozapalne (opisane szczegółowo, na poziomie molekularnym, w oryginalnym artykule). Mogą one jednak stanowić ryzyko dla osób z chorobami autoimmunologicznymi (gdzie układ odpornościowy atakuje własne tkanki, np. w łuszczycy, bielactwie). Działają bowiem nierzadko poprzez uruchamianie tych samych szlaków sygnałowych i reakcji immunologicznych, które są nadmiernie aktywne w chorobach z autoagresji. Ich przyjmowanie może być zatem jak „dolewanie oliwy do ognia”. Autorzy przywołują zresztą opublikowane w prasie fachowej doniesienia o powiązaniu w/w ziół z zaostrzeniem lub początkiem takich chorób jak zapalenie skórno-mięśniowe, toczeń rumieniowaty układowy, pęcherzyce, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, ostre choroby demielinizacyjne, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty i in.

Osoby z chorobami autoimmunologicznymi skóry (i prawdopodobnie innymi chorobami z autoagresji) powinny zatem zachować szczególną ostrożność przy zażywaniu suplementów ziołowych, zwłaszcza z tej listy, i zawsze konsultować jakąkolwiek modyfikację leczenia czy wsparcia dietetycznego z lekarzem specjalistą. 

Na podstawie

Weiner JD, Hill A, Shen C, On A, Werth VP. Identifying immunostimulatory herbal supplements that may flare autoimmune skin diseases: a systematic scoping review. Lupus Sci Med. 2025 Dec 31;12(2):e001803. doi: 10.1136/lupus-2025-001803. PMID: 41475897.