Polifenole, wysiłek, nastrój

Czy połączenie polifenoli roślinnych i wysiłku fizycznego pomaga w leczeniu depresji? A jeśli tak, to jakie połączenie będzie optymalne? Takie pytania zadali sobie specjaliści z ośrodków naukowych w Chinach i Korei Płd. 

Ich zdaniem polifenole roślinne mogą wpływać na takie neurofizjologiczne aspekty depresji jak reakcja zapalna w układzie nerwowym czy stres oksydacyjny. Są zdolne do przenikania przez barierę krew-mózg i mogą wpływać zarówno na wspomniane wyżej, jak i inne procesy (np. dynamikę działania synaps, czyli połączeń między neuronami). 

Z kolei regularna aktywność fizyczna polepsza nastrój, zmniejsza stres, usprawnia funkcje poznawcze poprzez m.in. stymulację wytwarzania endorfin (naturalnych substancji, które działają jak wewnętrzne opioidy – łagodzą ból i wywołują uczucie przyjemności lub nawet euforii), czynników neurotropowych (np. BDNF), wielu neurotransmiterów i wreszcie usprawnianie krążenia mózgowego. 

Z analizy przeprowadzonej przez autorów wynika, że największą skuteczność w poprawianiu nastroju mają intensywne ćwiczenia aerobowe (zwłaszcza terapia tańcem, biegi, joga), a ich łączenie z ćwiczeniami oporowymi może jeszcze zwiększać efekty. Wiemy również, że ważna jest regularność ćwiczeń, być może znacznie bardziej niż ich konkretny rodzaj. Zajęcia grupowe mogą być nawet skuteczniejsze niż trening indywidualny – a to z racji przywracania interakcji społecznych, które w depresji są ograniczone. Regularny wysiłek fizyczny zmienia też funkcjonowanie licznych układów hormonalnych istotnych dla pracy mózgu, w tym osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zmniejszając stężenie kortyzolu i podatność na stres. Ma też zdolność wygaszania reakcji zapalnych w obrębie układu nerwowego.

Polifenole roślinne, jak się okazuje, na wielu polach działają na mózg podobnie jak wysiłek fizyczny (w mechanizmach komplementarnych). Naśladują ponadto działanie leków przeciwdepresyjnych, hamując wychwyt zwrotny serotoniny i zmniejszając aktywność enzymów rozkładających ten neurotransmiter w synapsach, mogą też stymulować syntezę serotoniny oraz zmieniać przekaźnictwo w obwodach wykorzystujących inne neurotransmitery. Podobnie jak wysiłek fizyczny, modulują odporność na stres, wpływając na działanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. To wszystko pozwala przypuszczać, na co mamy wstępne dowody z badań naukowych, że łączenie tych nutraceutyków z wysiłkiem fizycznym będzie działało synergistycznie. 

Do najbardziej obiecujących pod tym względem polifenoli zaliczają się zdaniem autorów: 

• kurkumina;
• resweratrol;
• kwercetyna;
• apigenina;
• kwas galowy (występuje m.in. w owocach jagodowych);
• naryngina, hesperydyna (flawonoidy cytrusowe);
• bajkalina (z tarczycy bajkalskiej);
• krocyna (z szafranu). 

Na podstawie

Jie S, Fu A, Wang C, Rajabi S. A comprehensive review on the impact of polyphenol supplementation and exercise on depression and brain function parameters. Behav Brain Funct. 2025 Mar 26;21(1):10. doi: 10.1186/s12993-025-00273-2. PMID: 40140839; PMCID: PMC11948876.