Zaskakujące efekty suplementacji

Węgierscy naukowcy opisali spektakularne wyniki leczenia kobiet z zespołem policystycznych jajników za pomocą suplementacji witaminy D3. 

Skuteczność tej metody oceniali w  prospektywnym, randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z grupami równoległymi, z udziałem łącznie 115 pacjentek. Badanie miało 2 fazy trwające łącznie 24 tygodnie:

• przez pierwsze 12 tygodni kobiety otrzymywały witaminę D w dawce 30 000 j.m. tygodniowo lub placebo (przy czym nie stosowano równocześnie metforminy, ale za to każda pacjentka otrzymywała suplementację wapnia);
• przez kolejne 12 tygodni stosowano już tylko  witaminę D, w obu grupach. 

Autorzy badania zaobserwowali:

• poprawę morfologii jajników (zmniejszenie liczby torbieli o ok. 1/3);
• poprawę regularności cykli miesiączkowych i istotny wzrost częstości owulacji;
• istotne statystycznie obniżenie średniego poziomu testosteronu i wzrost progesteronu w podgrupie pacjentek ze stosunkiem LH/FSH >2. 

Stosunek LH/FSH to ważny wskaźnik diagnostyczny pozwalający ocenić zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-jajnik. Stosunek LH/FSH >2 świadczy o nadmiernym wydzielaniu hormonu luteinizującego (LH), który stymuluje komórki tekalne jajników do zwiększonej produkcji androgenów, co prowadzi do objawów hiperandrogenizacji (np. nadmiernego owłosienia, trądziku, obniżenia głosu) i hamuje owulację. Stosunek LH/FSH <2 wskazuje natomiast na łagodniejszą postać choroby, z mniejszymi zaburzeniami syntezy hormonów jajnikowych. W tej postaci objawy częściej wynikają z insulinooporności, która staje się dominującym czynnikiem stymulującym syntezę androgenów. Norma u zdrowych kobiet LH/FSH wynosi ok. 1 w fazie folikularnej.

Wniosek autorów jest taki, że witamina D3 może stanowić zarówno samodzielną, jak i uzupełniającą metodę leczenia zespołu policystycznych jajników, z intencją poprawy owulacji i metabolizmu. Nie u wszystkich jednak kobiet witamina D okazała się równie skuteczna. Największe korzyści odnosiły pacjentki ze stosunkiem LH/FSH >2. To z kolei można wykorzystać do identyfikacji chorych, u których suplementacja witaminy D da pod tym względem najlepsze efekty. 

Wskazane są dalsze badania w celu potwierdzenia tych wyników, ustalenia optymalnego dawkowania i oceny długoterminowych efektów terapii. Trudno póki co przewidzieć, czy podobne efekty uda się uzyskać, jeśli pacjentka przyjmuje metforminę – to także wymaga weryfikacji podczas dalszych prac. 

Niedobór witaminy D jest wiązany z rozwojem wielu różnych chorób przewlekłych, w tym hormonalnych. W jajnikach obecne są receptory dla witaminy D, co wskazuje, że witamina D moduluje ich czynność (prawdopodobnie przynajmniej po części przywraca zaburzoną syntezę hormonów jajnikowych). Mimo że zespół policystycznych jajników ma najprawdopodobniej etiologię wieloczynnikową, suplementacja witaminy D może stanowić prostą, opłacalną opcją uzupełniającą standardową terapię. 

Na podstawie

Tóth BE, Takács I, Valkusz Z, Jakab A, Fülöp Z, Kádár K, Putz Z, Kósa JP, Lakatos P. Effects of Vitamin D3 Treatment on Polycystic Ovary Symptoms: A Prospective Double-Blind Two-Phase Randomized Controlled Clinical Trial. Nutrients. 2025 Apr 2;17(7):1246. doi: 10.3390/nu17071246. PMID: 40219003; PMCID: PMC11990587.