Ochrona aorty przed wiotkością

Możliwe, że terapia resweratrolem będzie stabilizować tempo poszerzania się aorty u dorosłych z zespołem Marfana. Takie sugestie przyniosło badanie kliniczne przeprowadzone przez naukowców z ośrodków uniwersyteckich w Holandii. 

Zespół Marfana to rzadka choroba o podłożu genetycznym, wywołana mutacją w genie fibryliny, białka odgrywającego kluczową rolę w budowie tkanki łącznej. Mutacja ta skutkuje zbyt dużą podatnością tkanki łącznej na rozciąganie, czego skutkiem są różnorodne objawy, z których najgroźniejsze obejmują konsekwencje zmian w układzie sercowo-naczyniowym. Dochodzi do poszerzenia aorty, co grozi jej pęknięciem lub rozwarstwieniem i szybkim zgonem, może też rozwinąć się niedomykalność zastawek serca, skutkująca nieprawidłowym przepływem krwi przez serce, jego powiększeniem i niewydolnością. Chorzy typowo są wysokiego wzrostu, mają nieproporcjonalnie długie kończyny i palce, nadmierną ruchomość stawów, częste skoliozy lub problemy ze wzrokiem (podwichnięcie soczewki). 

W leczeniu zespołu Marfana wykorzystuje się leki zmniejszające ciśnienie tętnicze krwi lub rozkurczające naczynia (np. beta-blokery, losartan), regularne monitorowanie obrazowe serca, w razie potrzeby wymianę zastawek lub operacje chirurgiczne aorty. 

Holenderscy uczeni wykorzystali wyniki badań, w których resweratrol hamował tempo poszerzania się aorty w mysim modelu zespołu Marfana. Postanowili sprawdzić, czy podobne wyniki uda się uzyskać u ludzi. W tym celu przeprowadzili badanie z udziałem 57 chorych na zespół Marfana (wiek od 18 do 50 lat), którym obok standardowego leczenia przez rok podawano resweratrol w dawce 500 mg dziennie. 

W badaniu nie uwzględniono równoległej grupy kontrolnej. Wyniki porównano z danymi z przeszłości, uzyskanymi w grupie chorych leczonych losartanem. 

Analiza wskazała, że średnica aorty na poziomie zastawek serca pozostała stabilna po rocznej suplementacji resweratrolu. W ocenie za pomocą rezonansu magnetycznego odnotowano trend spadkowy tempa wzrostu średnicy aorty (mm/rok) na trzech poziomach:  

• w początkowym odcinku aorty wstępującej ;
• w dalszym odcinku aorcie zstępującej. 

Trend oznacza, że nie udało się udowodnić korzyści z  resweratrolu, ale może to nastąpić po poszerzeniu grupy badanej: trzeba przeprowadzić kolejne badania z randomizacją, dłuższym czasem obserwacji i większą liczbą pacjentów, aby uzyskać odpowiednią moc statystyczną dla potwierdzenia długoterminowych korzyści z suplementacji. Gdy to nastąpi, resweratrol będzie można wykorzystywać w ramach standardowego wsparcia nutraceutycznego w zespole Marfana. 

Resweratrol, polifenol występujący m.in. w winogronach, może stabilizować aortę w zespole Marfana na drodze różnorodnych mechanizmów, głównie związanych z ochroną tkanki łącznej i przeciwdziałaniem dysfunkcji śródbłonka. Zalicza się do nich hamowanie ekspresji metaloproteaz macierzy, redukcję stresu oksydacyjnego w ścianie aorty, wsparcie syntezy elastyny, co może rekompensować w pewnym stopniu niedobór włókien sprężystych tkanki łącznej. 

Na podstawie

van Andel MM, Bosshardt D, Schrauben EM, Merton R, van Kimmenade RRL, Scholte A, Dickinson MG, Robbers-Visser D, Zwinderman AH, Mulder B, Nederveen AJ, van Ooij P, Groenink M, de Waard V. Effects of resveratrol on aortic growth in patients with Marfan syndrome: a single-arm open-label multicentre trial. Heart. 2024 Dec 13;111(1):11-17. doi: 10.1136/heartjnl-2024-324343. PMID: 39317438; PMCID: PMC11671954.