Czosnek: naturalne panaceum?

Czosnek ewidentnie wpływa na metabolizm, co widać po zmianach parametrów biochemicznych w zespole metabolicznym – konstatują chińscy naukowcy po przeprowadzeniu metaanalizy danych z 19 badań klinicznych. 

Analiza objęła badania z udziałem dorosłych, z randomizacją i grupą kontrolną, opublikowane przed listopadem 2022 r. Wybrano takie prace, w których suplementacja czosnku była jedyną badaną interwencją. Łącznie wzięło w nich udział prawie 1000 osób. 

W porównaniu z placebo czosnek:

• istotnie zmniejszał stężenie triglicerydów;
• istotnie zmniejszał stężenie cholesterolu (całkowite i we frakcji LDL);
• istotnie zmniejszał skurczowe ciśnienie tętnicze;
• istotnie zmniejszał wskaźnik masy ciała (BMI) i obwód w pasie. 

Zespół metaboliczny, znany również jako zespół X lub zespół insulinooporności, to konstelacja zaburzeń, które silnie zwiększają ryzyko chorób serca, udaru mózgu i in. Charakteryzuje się „rozregulowaniem” zdolności organizmu do utrzymywania odpowiedniego poziomu cukru i tłuszczów we krwi, co prowadzi do uszkodzeń narządowych (w różnych mechanizmach).

Typowe dla zespołu metabolicznego jest współwystępowanie kilku z poniższych zaburzeń/chorób:

• nadmierna masa ciała;
• insulinooporność i nieprawidłowa tolerancja glukozy albo pełnoobjawowa cukrzyca typu 2;
• zaburzenia profilu lipidowego: niskie stężenie HDL (tzw. dobry cholesterol), duże stężenie cholesterolu, w tym  triglicerydów i LDL (tzw. zły cholesterol);
• stłuszczenie wątroby;
• nadciśnienie tętnicze;
• dysbioza;
• przewlekły stan zapalny. 

W profilaktyce i leczeniu zespołu metabolicznego podstawą są zmiany stylu życia (m.in. zmiana diety, regularna aktywność fizyczna, odstawienie tytoniu i alkoholu, unikanie stresu, wysypianie się). Leki zalecane w celu kontroli poziomu cukru, tłuszczów i ciśnienia krwi powinny być dodatkiem do tych zmian, a nie ich zastępnikiem. Dokładnie to samo dotyczy nutraceutyków. 

Czosnek należy do tej ostatniej grupy. Część badaczy jest zdania, że zawarte w nim unikatowe związki siarki przyczyniają się do wsparcia metabolizmu i zwalniania rozwoju uszkodzeń narządowych. Wyniki dotychczasowych badań nie pozwalały wysnuć ostatecznych konkluzji, stąd podejmowane próby zbiorczych metaanaliz.  

Autorzy zwracają uwagę na sporą heterogenność wyników i ryzyko selektywnej publikacji wyników (tj. niepublikowania wyników prac, w których nie wykazano działania terapeutycznego). Konieczne są zatem dalsze prace i badania kliniczne nad wpływem prometabolicznym czosnku.  

Na podstawie

Fu Z, Lv J, Gao X, Zheng H, Shi S, Xu X, Zhang B, Wu H, Song Q. Effects of garlic supplementation on components of metabolic syndrome: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression of randomized controlled trials. BMC Complement Med Ther. 2023 Jul 22;23(1):260. doi: 10.1186/s12906-023-04038-0. PMID: 37481521; PMCID: PMC10362699.