Co ma wspólnego lawenda z cukrzycą

W Turcji przeprowadzono ciekawy eksperyment obrazujący na nowo działanie przeciwbólowe olejku lawendowego. Stwierdzono, że u chorych na cukrzycę aromaterapia zmniejsza ból związany ze wstrzyknięciami insuliny. 

Jak wskazują autorzy, połowa chorych muszących stosować insulinę doświadcza czegoś w rodzaju fobii przed iniekcją. Stan ten może znacząco ograniczać zdolność chorego do prawidłowej, samodzielnej kontroli cukrzycy. Jedną z głównych przyczyn jest strach przed bólem. Istotny jest też lęk przed skutkami ubocznymi (np. siniaki, infekcje, zmiany w budowie skóry), trudności w samodzielnym podawaniu zastrzyków. Stres może prowadzić do opóźnień lub pomijania dawek insuliny, co z kolei może negatywnie wpływać na kontrolę glikemii. 

Opracowano różne strategie radzenia sobie z fobią przed zastrzykami u pacjentów z cukrzycą, w tym wsparcie i edukowanie o skutkach złej kontroli cukrzycy, nauka technik wkłuwania igły, relaksacja, psychoterapia, próbuje się nawet alternatywnych dróg podawania insuliny. 

Autorzy omawianej pracy postanowili sprawdzić, jaki efekt będzie miała aromaterapia z użyciem olejku lawendowego aplikowanego na ramię na 5 min przed ukłuciem (stosowano spray, dawka wynosiła 0,3 ml 100% olejku eterycznego z lawendy, 3 naciśnięcia aplikatora). Autorzy uwzględnili nie tylko grupę badaną (60 osób), ale też równoliczną grupę otrzymującą placebo i taką samą grupę kontrolną (bez interwencji). 

Wyniki wskazują, że negatywna percepcja bólu była istotnie większa w grupie placebo i grupie kontrolnej niż w grupie olejku lawendowego. Ból w trakcie iniekcji był w tych grupach istotnie silniej odczuwany, co mierzono w skali VAS i VCS, przyporządkowującej doznaniom bólowym wartości słowne skorelowane z liczbami, a także oceniając zmiany ciśnienia tętniczego, częstości oddechów i częstości pracy serca. 

To kolejne z badań opisujących łagodzące ostry ból działanie olejku lawendowego. Podobne efekty obserwowano przy zakładaniu wkłuć donaczyniowych, podczas szczepienia dzieci, drobnych zabiegów chirurgicznych. Zdaniem autorów za opisywane działanie odpowiadają prawdopodobnie substancje czynne lawendy, np. linalool, działające ośrodkowo (m.in. właśnie przeciwbólowo, ale także uspokajająco i nasennie). 

Na podstawie

Demirağ H, Hintistan S, Bulut E. The effect of topically administered lavender aromatherapy on the pain of insulin injection in diabetic patients: a double-blind randomized controlled clinical trial. Turk J Med Sci. 2022 Dec;52(6):1845-1853. doi: 10.55730/1300-0144.5531. Epub 2022 Dec 21. PMID: 36945997.