Probiotyk w cukrzycy typu 1

Endokrynolodzy ze szpitala w Shenzhen (Chiny) przeprowadzili pionierskie badanie kliniczne oceniające skutki suplementacji probiotyków u dorosłych chorych na cukrzycę typu I. Stwierdzono, że złożony probiotyk może u tych osób usprawniać metabolizm węglowodanów i tłuszczów. 

W badaniu wzięło udział 50 chorych, których przydzielono losowo do grupy otrzymującej testowany preparat (szczepy Bifidobacterium longum, Lactobacterium bulgaricum, Streptococcus thermophilus) albo placebo. Wszyscy uczestnicy byli leczeni insuliną i u wszystkich przeprowadzono ciągłe monitorowanie stężenia glukozy we krwi, na początku badania i po 12 tygodniach. 

W grupie otrzymującej probiotyki doszło do istotnej redukcji glikemii na czczo (o ok. 20 mg/dl), zmiejszenia stężenia glukozy we krwi w 30 min po posiłku oraz zmniejszenia stężenia cholesterolu we frakcji LDL. Stosowanie probiotyków wiązało się także z niewielkim (o ok. 0,5 pkt. proc.) zmniejszeniem hemoglobiny glikowanej (HbA1c), jednak różnice z placebo nie osiągnęły istotności statystycznej. Dalsza analiza wskazała, że efekty stosowania probiotyków były wyraźniejsze u mężczyzn niż u kobiet. 

Cukrzyca typu I jest odmienna od typu II w tym względzie, że przyczyną choroby jest zniszczenie (w procesie autoimmunologicznym) wysepek beta trzustki, czyli struktur wydzielających insulinę. Skutkuje to niemożliwością wydzielania tego hormonu w ilości zapewniającej homeostazę, rozregulowaniem gospodarki węglowodanowej i poważnymi konsewencjami klinicznymi (z uwagi na brak insuliny – znacznie dynamiczniejszymi i silniej wyrażonymi niż w cukrzycy typu II). Czynniki wywołujące autoagresję nie zostały ostatecznie wyjaśnione, a leczenie polega na uzupełnianiu insuliny w ilości odpowiedniej do zapotrzebowania w różnych porach dnia. Mimo postępów terapii leczenie cukrzycy typu I wciąż jest trudne, a chorzy istotnie zagrożeni powikłaniami (np. przewlekłą chorobą nerek, przedwczesną miażdżycą). 

Pewne dane wskazują, że w rozwoju choroby może brać udział mikroflora jelit, być może w mechanizmie rozszczelniania nabłonka jelitowego albo prezentacji układowi immunologicznemu „ryzykownych” antygenów u osób podatnych genetycznie. Dodatkowo prawidłowa mikroflora jelit może wspierać metabolizm i pomagać wygaszać tlące się stany zapalne, co wykazano w otyłości i cukrzycy typu II. Te wszystkie działania sprawiają, że interesujące stają się pytania o możliwość wpływania za pomocą probiotyków również na cukrzycę typu I. 

Uzyskane w tym badaniu wyniki wskazują, że probiotyki mają pewien potencjał (być może kardioprotekcyjny?) jako dodatek do standardowego leczenia również w cukrzycy typu I. Wyjaśnienie, jakich efektów klinicznych można oczekiwać, zwłaszcza po długim czasie, oraz jakie szczepy, w jakiej dawce, u kogo i jak długo stosować dla optymalnych wyników, zajmie jeszcze wiele lat badań. 

Na podstawie

Zhang X, Zhang Y, Luo L, Le Y, Li Y, Yuan F, Wu Y, Xu P. The Beneficial Effects of a Multispecies Probiotic Supplement on Glycaemic Control and Metabolic Profile in Adults with Type 1 Diabetes: A Randomised, Double-Blinded, Placebo-Controlled Pilot-Study. Diabetes Metab Syndr Obes. 2023 Mar 18;16:829-840. doi: 10.2147/DMSO.S400119. PMID: 36970073; PMCID: PMC10032215.